Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

bare herroeping (actus fidei, auto da fe); bij volharding in het kwaad werd de schuldige bestraft met boetedoening, geldboete en gevangenisstraf. Kettersche geestelijken en leeken, die na bekeering in hun ketterij terugvielen, werden aan den wereldlijken rechter overgeleverd, die hen met den vuurdood en verbeurdverklaring van goederen strafte. Dat zulk een inrichting tot veleilei misbruiken kon, ja moest leiden, spreekt vanzelf. Zelfs onder erkenning van het recht der Middeleeuvvsche Kerk om de ketterij te vervolgen, mag men toch de schaduwzijden van een dergelijke rechtbank en een dergelijke piocedure niet over het hoofd zien. Hoe werkte alles de denunciatie in de hand, als het gemakkelijkste middel zich van een vijand te ontdoen? Op welke schandelijke wijze kunnen niet getuigenissen en bekentenissen zijn verkregen? En ten slotte welk een lokaas bood de verbeurdverklaring van goederen den vorsten niet aan? Alles te zamen genomen verwondert het ons niet, dat de inquisiteurs zeer dikwijls in hun ambt werden bemoeilijkt, ja, dat zelfs de bevolking soms hun leven bedreigde, nog meer, dat tal van inquisiteurs zijn vermoord. Men vergete bovendien niet, dat de ketters lang niet altijd de slechtste Christenen waren, al moet worden toegegeven, dat vele liunnei leeringen niet alleen de Kerk, maar ook Staat en maatschappij bedreigden.

Van de Inquisitie was Gregorius IX de schepper. Trotsch op zijn succes riep hij, gelijk wij zagen, in 1241 een algemeen concilie te Rome bijeen. Maar de Keizer wist het door een stouten greep te beletten. Meer dan honderd prelaten, die in April 1241 zich te Genua op weg naar Rome hadden ingescheept, werden door de Keizerlijke vloot overvallen; hun geleide werd teruggedreven; zij zelf werden krijgsgevangen gemaakt. Een geweldigen indruk maakte dit feit over de geheele wereld. In Lombardije wonnen de Ghibellijnen in aanzien; uit Duitschland ging geen bisschop naar het concilie. In Rome zelfs stak de Keizerlijke partij het hoofd op. In den zomer van 1241 trok daarom Frederik tegen Rome op; reeds was hij tot Spoleto genaderd, toen de tijding van een verschrikkelijk gevaar hem uit Duitschland bereikte.

de inval der Mongolen.

De aanval der Mongolen op West-Azië en Oost-Europa is een der giootsteü

rampen geweest, die deze landen hebben getroffen. Maar vooral de Mohammedaausche landen hebben daaronder verschrikkelijk geleden; hun beschaving heeft een knak gekregen, waarvan zij zich niet weer heeft hersteld. Al had deze beschaving in de 13de eeuw haar hoogsten bloei reeds lang overleefd, zij was nog levensvatbaar genoeg om voor de toekomst nog veel te beloven. Aan deze verwachtingen is door de Mongolen een einde gemaakt; waar zij hebben geheerscht, heeft de beschaving nooit weer goed kunnen opbloeien. De Mongolen of Tartaren, het groote volk van Turkschen stam, hebben eeuwen lang de steppen van Midden-Azië bewoond, voordat zij in de geschiedenis hebben ingegrep.en. Dat werd eerst mogelijk door hun opperheer Temoedschin. Hij was omstreeks 1155 als zoon van een Mongoolschen khan

e Mongolen

Dscliingis-

klian, 1175—1227.

Sluiten