Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

gelegenheid te geven boven anderen uit te blinken? Maar zoo wordt de zaak geheel verkeerd voorgesteld. Wat is het geval? Kan iemand ontkennen dat menige goede of zelfs uitstekende aanleg verstikt wordt doordien het in de jeugd aan goede leiding heeft ontbroken? Hoevelen komen later zelf tot de erkentenis: was maar in mijn jeugd een goede grondslag gelegd, dan zou ik het wel verder gebracht hebben, maar die schade heb ik nooit kunnen inhalen ? De bewering: die talent heeft, kan het ook wel tot ontwikkeling brengen, is een stoute en stellig in haar algemeenheid onjuiste bewering, tenzij men er aan toevoegt deze reserve: mits hij niet onder al te ongunstige omstandigheden is geplaatst en hij niet van alle onderwijs verstoken is geweest. Maar met die bijvoeging vervalt ook de tegenwerping, want dan zou er juist uit blijken, dat een van de waarborgen, om het talent tot zijn recht te doen komen juist hierin is gelegen, dat men zorgt niet alleen voor goed, maar ook voor algemeen onderwijs. Natuurlijk wordt leerplicht niet ingevoerd om dat te bereiken; ze is noodig tot bescherming van kinderen, tot verbetering van het klassikaal onderwijs, tot verbetering der welvaart onder alle kringen der maatschappij, tot vermeerdering ook van de zedelijke en intellectueele kracht van het volk. Dat onder het nieuwe regime ook talenten beter tot hun recht kunnen komen, is slechts een bijkomend voordeel.

In de Memorie van Toelichting werd verder beweerd, dat leerplicht zou meewerken om ons volk beter in staat te stellen te concurreeren in den vreedzamen wedstrijd der volken. Ook dat wordt betwist. „Men heeft zich" — zoo werd door tegenstanders van het wetsontwerp aangevoerd — -,op den bloei van handel en nijverheid in Duitschland beroepen. Maar die bloei is geenszins te danken aan de invoering van leerplicht. Zij is het gevolg van het beschermend stelsel en van den ijver der Duitschers in het zoeken naar débouchés. In Engeland staat het onderwijs op lager trap dan ten onzent; toch is de levensstandaard der Engelsche werklieden hooger dan bij ons."

Wordt bij dat alles niet de hoofdzaak uit het oog verloren ? Kennis is macht, is een spreekwoord waarvan de waarheid door mannen van zeer verschillende richting wordt erkend. Nu kan kennis zeker op zeer verschillende wijze en op verschillenden leeftijd worden opgedaan, maar denk u in den bestaanden toestand de lagere school weg en er is geen twijfel aan, of het volk, dat tot dergelijk ondenkbaar wandalisme besloot, zou spoedig op een lageren trap van ontwikkeling en beschaving staan en ook op industrieel gebied door andere volken worden overvleugeld. Maar indien dat waar is, dan lijdt het ook wel geen twijfel, dat het eveneens een ramp voor een volk is, indien velen öf niet of slechts ongeregeld van het onderwijs der lagere school gebruik maken.

/iet op Engeland, zeggen de tegenstanders. Daar staat het onderwijs op lager trap dan bij ons, en desniettemin bloeit er de nijverheid en is de levensstandaard der werklieden er hooger dan bij ons.

Zoo spreken dezelfde leden, die op een andere plaats betoogen, dat het lager onderwijs in Nederland zoo slecht is, dat juist daarom geen leerplicht moet worden ingevoerd.

Maar verder is het onjuist, dat in Engeland het schoolonderwijs zoo uiterst gebrekkig is. Dit moge vroeger waar zijn geweest, sinds 1870 is het lager onderwijs aldaar met reuzenschreden vooruitgegaan. Terwijl in 1870 de lagere scholen in Engeland en Wales werden bezocht door 1.152.389 leerlingen, bedroeg het aantal kinderen dat 111 1897 de lagere scholen

3

Sluiten