Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

vergeet. Hij was, gelijk wij zagen, voorstander van den vrijen wil, omdat hij meende 's menschen verantwoordelijkheid niet te kunnen rijmen met de predestinatie. Wel ontkennen dit de latere schrijvers, omdat natuurlijk een heilige ook zuiver in de leer geweest moet zijn; maar ibnQoteiba getuigt, dat hij den vrijen wil een beetje geleerd heeft, maar later daarvan is terug gekomen. Shahrestani kende zelfs nog eene verhandeling, door hem aan Wa$ilibn-Ata, toegeschreven, waarin Hasan uitdrukkelijk het qadar over de menschelijke handelingen voor hen zeiven reserveerde '), doch al mocht deze werkelijk onecht zijn, hetgeen ik betwijfel, dan nog bewijst zij, dat men gemeend heeft hem dit gevoelen met eenige waarschijnlijkheid te kunnen toedichten. Doch wat alles afdoet: de meest bekende Motazelieten o. a. Waqil-ibn-Ata, gewoonlijk als hun eerste vertegenwoordiger genoemd, en Amr ibn-Obeid zijn uit zijne school voortgekomen en ofschoon Hasan terstond, toen de eerste van den tusschentoestand') repte zeide: Waqil heeft zich van ons afgescheiden, — nergens wordt ons iets dergelijks aangaande beider verhouding ten opzichte van den vrijen wil bericht.

Ik heb hier twee namen genoemd, die voor altijd aan de vergetelheid ontrukt zijn, omdat hunne dragers de eersten waren die, te gelijk met de predestinatie ook de goddelijke attributen, het tweede hoofddogma der Motazelieten door alle tijden heen, hebben verworpen. Voordat wij met hunne argumenten kennis maken, eerst nog een woord over den edelen Amr ibn-Obeid, die iets jonger was dan zijn geestverwant Waqil ibn-Ata. Reeds wanneer hij

1) Shahr. 32. H. I, 46.

2j Boren. pg. 39.

Sluiten