Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

der Djahmijah, welker woordvoerder Djahm ibn-Cafw&n zich in Kliorasan bij de Jemeniden onder el-Kermani had aangesloten. In den strijd, dien deze met den stadhouder van Merwan II voerde, geraakte Djahm op eene ongelukkige wijze gevangen en werd vervolgens door Salim ïbnOhwaz gedood ')• Zijne theorie is zeer eenvoudig. De-, mensch, zegt hij, heeft noch de potentia (XeUaXJ), noch het vermogen (lyAS), noch den wil (a^), noch kiesverinogen en vermag uit zich zeiven niets. Al zijne

handelingen zijn scheppingen Gods en derhalve gedwongen ( ,. , yanwaar hij en zijne aanhangers, voor zoover de predestinatie aangaat, den naam Djabarijah kregen). Kent men in het dagelijksch leven den mensch deze of gene

handeling toe, dan is dit een overdrachtelijk spraakgebruik, geheel gelijkstaande met uitdrukkingen als: de boom brengt vruchten voort, de zon komt op of gaat onder, daar het in waarheid God is, die al deze dingen doet ).

Hoe men ook over deze theorie mag denken, den lof van consequentie zal men haar niet kunnen onthouden. Zij steekt in dat opzicht gunstig af bij die van vele orthodoxen, welke het in beginsel daarmede eens, zoodra het op de uitwerking daarvan aankwam begonnen te transigeeren. Maar wij mogen toch ook niet vergeten, dat zij hard en onwaar is, omdat God niet tegenover den mensch staat, zoodat men gedwongen zou zijn te kiezen tusschen dit dilemma: óf God doet alles en de menssh niets, óf de mensch doet iets, dat door God niet gewild is. Voor den Moslim evenwel bestond dit dilemma ën dit eenmaal aan-

1) lbno-'l-Athir 1.1. V, 261. Matei: Khitat II, 857.

2) De leer van Djahm vindt mtn bij Shahr. 60—61. H. I, 90 91

Sluiten