Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

meene bewering, dat de mensch vrij is in zijne keuze en diensvolgens handelt, behoudens enkele voorwaarden, die wij boven bij ibn-Hazm met den term potentia (Xn! h»»«l) omschreven vonden, maar men moest die vrijheid nader zoeken te bepalen. Dit deed men door vast te stellen, dat zij nergens anders in gezocht moest worden, dan in volledige kiesvrijheid. Hoezeer het hun hiermede ernst was blijkt uit de zonderlinge theorie van el-Nattham, dat daar keuze minstens twee dingen onderstelt, waartusschen gekozen kan worden, God ons steeds twee ingevingen (JaL>) schenkt, waarvan de eene ons beveelt eene bepaalde handeling te verrichten, de ander haar na te laten1).

Dio keuze nu komt tot stand door een besluit van den menschelijken wil. Deze kan niet anders bepaald worden, dan als een accidens, dat de ziel evenzeer eigen is als warmte bijv. aan het vuur. Het ligt te ver van ons doel af om nog dieper door te dringen in de psychologie der Motazelieten en de verschillende definitiën van de ziel gegeven in bizonderheden na te gaan. De lezer kan daaromtrent de noodige inlichtingen vinden bij Steiner in het meermalen genoemde werkje pg. 73. Doch reeds hier moge de opmerking niet ongepast zijn, dat zij een goed eind op weg waren tot ons determinisme en naturalisme. Is toch de menschelijke wil het ééne, waarvan alles afhangt en is hijzelf een noodzakelijk accidens van de ziel, dan ligt het voor de hand, dat hij ook zóó zal besluiten, als het eigenaardig karakter "der ziel medebrengt.

Maar met een wilsbesluit is de handeling nog niet gegeven, want niets was aan het gevoelen der latere Mota-

1) Shahr. 41. U. I, 59.

Sluiten