is toegevoegd aan uw favorieten.

De strijd over het dogma in den Islâm tot op el-Ashʹari

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

heid wekt onze bevreemding. Oogenschijnlijk had immers de orthodoxie alles tegen zich gehad: de richting van den tijdgeest was in het voordeel der liberale theologen, de regeering was op hunne hand, de wetenschap vond hare uitstekendste beoefenaars onder hen. Maar daar tegenover staat, dat de richting van den tijdgeest slechts bepaald werd door enkelen en dus uit den aard der zaak veranderlijk was; hetzelfde geldt van den steun der regeering; ! slechts het gemis aan wetenschappelijke vertegenwoordigers was der orthodoxie hinderlijk, doch de groote massa had van de systemen der Motazelieten nooit veel begrepen; zij gevoelde niets van de verstandelijke bezwaren, die door genen tegen menige orthodoxe voorstelling waren ingebracht. Maar toch moeten wij de verklaring van de zegepraal der orthodoxen elders zoeken en wel in de macht der religieuse idee, zooals die begrepen werd door het volk. Elk denkbeeld, dat levensvatbaarheid bezit, heeft daardoor tevens de macht, om in zijnen geheelen omvang en tot zijne uiterste consequentiën te worden doorzien, doch vooral is dit waar, wat betreft eene religieuse conceptie. Nu valt het niet te ontkennen, hoezeer wij ook persoonlijk sympathie mogen koesteren voor het streven der Motazelieten, dat niet zij konden worden aangemerkt, als de ware vertegenwoordigers van den Islam, Üooals hij door den profeet was in het leven geroepen. Al beriepen zij zich hier en daar terecht op de uitspraken van den Qoran, ten gunste hunner stellingen, toch was hunne levensrichting eene geheel andere dan die, welke de Islam predikt. Zij hadden zich te veel bezig gehouden met de studie der Grieksche philosophie om goede Moslims te kunnen zijn. Maar al ware dit het geval niet geweest, al kon men met