Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

het bereik der natuurwet, zullen wij op 't oogenblik niet onderzoeken. Het is zeker, dat het geheel er niet aan onttrokken is. En niets wekt in een methode grooter vertrouwen dan dit. Zoo veel staat vast, dat er nog plaats open bleef voor t mysterie. Was dat niet het geval, dan zou onze methode blijken onwetenschappelijk te zijn zoowel als ongodsdienstig. Wetenschap zonder mysterie is onbekend, en godsdienst zonder mysterie is ongerijmd. Dit is geen poging, om den godsdienst te herleiden tot een wiskunstig vraagstuk, of Gods bestaan te bewijzen met biologische formules. Wie uit het heelal het mysterie bant, bant er den godsdienst buiten. Hoe ver ook de wetenschappelijke methode moge doordringen in de geestelijke wereld, daar zal altijd een gebied overblijven, dat alleen onderzocht kan worden dooreen redelijk geloof. „Ik zal nimmer opklimmen tot het gezichtspunt, dat geloof begeert te „verheffen" tot weten. Voor mij is de weg der waarheid deze, dat ik door de erkenning van mijn onwetendheid hoop te geraken tot de onderworpenheid des geloofs en dan, van dat punt uitgaande, mijn weten te verheffen tot geloof."

Wel verre, dat de erkenning van het mysterie ons zou moeten ontrusten, herinneren wij hier, dat ook dit mysterie wetenschappelijk is. Het ééne onderwerp, waarover alle wetenschappelijke mannen het eens zijn; het ééne thema dat allen welsprekend maakt; de eenige gevoelssnaar, die weerklinkt in al hun schrijven, spreken en denken, 't heeft alles betrekking op die onzekerheid, waarin alles eindigt, op die dikke, zwarte duisternis welke hun werk aan alle zijden omringt. En terwijl het licht der natuur voor ons valt op het gebied der geestelijke wereld, is het te verwachten, dat daar ook wel een donker onbekend iets zich zal voordoen, dat korrespondeert, althans op sommige punten, met dien donkeren kring, die de natuurlijke wereld omringt.

De grootste winst zou daarbij vallen in den schoot der Godgeleerdheid. De vestiging van de geestelijke wetten op den stevigen grondslag der natuur, waarop het gemoed staat maakt, dat vastigheid verlangt, zou een nieuwen grond van zekerheid geven aan den godsdienst. Wij hebben aangetoond hoe t gezag van het Gezag afneemt. Dat is een onweder-

Sluiten