Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

zeer onjuist uit als men zegt, dat een wet uit liet oog verloren wordt.

Zijn er dan geen andere wetten in de geestelijke wereld dan de zoodanige, die voortgezette of doorgetrokken natuurwetten zijn ? Met het oog op liet aantal natuurwetten, welke reeds zijn teruggevonden in de geestelijke sfeer, op het ruim gebied, dat zij reeds omvatten, en op haar bijzonder groote beteekems voor 't geheel, dat wij waarnemen, kunnen wij althans reeds dit antwoorden: de strook, die voor deze geestelijke wetten overblijft, zal zeer klein wezen. Maar indien men de tegenwerping maakt, dat het strijdt met de analogie, dat er geen nieuwe wetten zouden zijn voor die hooger sfeer, zoo ligt het antwoord voor de hand. Laat men die wetten toonen ! Volgt de geestelijke natuur in haar aanvang, groei en ontwikkeling de beginselen der natuur n'et welnu, laat dan haar werkelijk aanwezige beginselen worden aangewezen en verklaard. Wij hebben niet gezegd, dat er geen nieuwe wetten konden zijn. Het zou ons bijna verrassen, indien zij er niet waren. De hoeveelheid materiaal, die het natuurlijke en geestelijke van weerszijden voortdurend en klaarblijkelijk elkander aan de hand doen, is zoo groot, dat, eer dit alles verwerkt werd, het niet mogelijk is te zeggen, hoeveel ruimte nog overblijft, die niet beheerscht wordt door wetten, welke wij kennen. Op 't oogenblik kan niemand zelfs bij benadering den omvang bepalen van die vooronderstelde terra incognita. Van de eene zijde beschouwd, zou men zeggen : zij moet groot zijn; van de andere zijde beschouwd, zou men zeggen : zij moet zeer klein wezen. Doch hoe uitgestrekt zij ook zijn moge, het vermindert niets aan de uitgestrektheid van dat gebied waar de oude bekende wetten nog altijd van kracht zijn. Het moet ons althans wel uitgestrekt toeschijnen, zoo al niet absoluut, dan toch relatief. De omvang van de wetten, welke wij nu reeds kunnen toepassen, is een waarborg, dat het terrein van hetgeen in de geestelijke wereld door ons kan worden gekend, misschien even uitgebreid is als die gedeelten van de natuurlijke wereld, welke met behulp van die wetten doorzocht zijn. Er bestaat dus geen twijfel aan, of sommige natuurwetten moeten nog worden ontdekt,

Sluiten