Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

zij cr toe aanmoedigen ; maar de ziel wast gelijk de lelie wast, zonder moeite, zonder inspanning, zelfs zonder er bij te denken. Stichtelijke handleidingen, met ingewikkelde voorschriften tot toeneming in het Christelijk leven, zouden dikwerf wèl doen, indien zij terugkeerden tot den eenvoud der natuur; en ernstige gemoederen, die staan naar eenc heiligmaking, welke de vrucht is van worsteling, in plaats van naar eene heiligmaking door 't geloof, zouden zich veel vernedering besparen door de plantenkunde te leeren van de bergrede. Er k a n inderdaad geen ander beginsel zijn van groei dan dit. 't Is een levensdaad. En te willen maken, dat iets groeit, is even ongerijmd als den vloed te helpen opkomen, of de zon te helpen verrijzen.

Een andere bewijsgrond voor t spontane karakter van den groei is de algemeene ervaring. Een jongen groeit niet alleen zonder inspanning, maar hij kan niet groeien als hij het dwingen wil. Niemand heeft door zwaartillendheid een streep Toegedaan tot zijn lengte; en niemand is alleen door te arbeiden aan zijn ziel, dichter genaderd tot de grootte van 's Heeren Jezus'" gestalte. En deze was ook niet bereikt door te werken; — en hij, die meent hare mystieke hoogte te bereiken door pijnlijke inspanning, zal er steeds verder van verwijderd worden. Het leven van Christus heeft zich ontplooid als een goddelijke kiem, in het middenpunt geplant van zijn wezen, welke even natuurlijk opgroeide als de bloem uit haar knop. De bloem kan worden nagebootst; maar men kan een kunst-bloem altijd van een natuurlijke onderscheiden. Het menschenlichaam kan worden nagebootst in was, maar aan 't een of ander ontdekt men altijd het verschil. En dit is juist het verschil tusschen den natuurlijken groei van 't christelijk beginsel, en de zedelijke kopie ervan. Het een is natuurlijk, het ander werktuigelijk. Het eene is groei, het andere een aanzetting. En nu is volgens de nieuwere biologie, dit het fondamenteel verschil tusschen hetgeen leeft en niet leeft, tusschen een organisme en een kristal, t Levend organisme groeit, 't levenloos kristal wordt grooter. Het eerste groeit, daar het leeft, door een innerlijke kracht; het laatste voegt aan de buitenzijde nieuwe deeltjes toe van wat het is en heeft. Hier staan «ij voor 't geheele verschil, <lat bestaat tusschen den Christen en den zedekundige. De

Sluiten