Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

betrekking, als een „gemeenschapsoefening". Wij hebben hierover reeds zoo uitvoerig gehandeld, dat wij er hier niet bij hebben stil te staan. Alle leven bestaat inderdaad wezenlijk in gemeenschapsoefening met verschillende omgevingen. Het leven van den kunstenaar is een gemeenschapsoefening met de kunst: dat van den toonkunstenaar met de muziek. Hen buiten die omgeving te sluiten, is hetzelfde als hen te sluiten buiten hun leven. Buiten elke omgeving gesloten te worden is de dood. Wederom eene nieuwe omgeving te vinden, en er gemeenschap meè aan te knoopen, is een nieuw leven te vinden. Leven is gemeenschap, en gemeenschap is leven. Dit is waar niet alleen voor de wetenschap, maar ook voor den godsdienst. En 't is van groot belang op te merken, dat ook voor den godsdienst het begrip van 't leven is een oefenen van gemeenschap. Geen waarheid van het Christendom is in onwetendheid of opzettelijk meer verminkt dan de leer der onsterfelijkheid. De populaire voorstelling, trots tallooze protesten, is nog altijd deze, dat eeuwig leven beteekent altijd te leven.

Een enkele blik op den locus classicus had die dwaling reeds onhoudbaar moeten maken. Daar wordt ons geleerd, dat het eeuwige leven niet is: leven. Kennen is het eeuwige leven. En toch — en dit is een duidelijk bewijs voor het feit, dat zij, die vijandig zijn gezind tegen den godsdienst de voorstelling van zijn diepste waarheden ontleenen aan in omloop zijnde verbasteringen enz. — toch stellen vele ontwikkelde menschen zich de leer der Schrift van 't eeuwige leven niet anders voor. Van tijd tot tijd wordt tot den godsdienst het verwijt gericht, (en niet zelden geschiedt dit door lippen, welken de wetenschap grootere behoedzar mheid moest geleerd hebben) dat het toekomende leven voor 't Christendom niet anders is dan een vastgezet bestaan, een eeuwige tentoonigheid, een blind en onbepaald voortduren van het zijn. De bijbel zelf kan zich nooit schuldig maken aan zulk een platheid en onbeduidendheid, en het Christendom kan zulk een kleurlooze hoop der wereld niet aanbieden. Wij bedoelen niet, dat het eeuwige leven strijden zou met eindeloozen duur. Maar 't is slechts een gedeelte van wat het werkelijk is. En die zijde van de

Sluiten