Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

kwestie treedt ons het eerst tegen op het gebied van de wetenschap. Maar ook de wetenschap neemt in haar definitie meer op dan alleen Jangen levensduur. Zij gewaagt van een gemeenschap en een omgeving, en ofschoon zij die woorden geen inhoud geeft, waarmee de godsdienst vrede hebben kan, zoo kan zij ten minste den aard aangeven van dc betrekking, van dc zaak, welke door leven moet verstaan worden. De wetenschap spreekt inderdaad tot ons van veel meer dan van aantallen jaren. Zij bepaalt trappen of graden in het leven. Zij ontrolt voor ons een zeer wijde omgeving. Zij ontvouwt de betrekking tusschen die wijde omgeving en de toenemende complexiteit in het organisme. En vermeerdert zij ook niet den inhoud van ons godsdienstig geloof, haar analogiën zijn niet beperkt tot een enkel punt. Zij verschaft aan de onsterfelijkheid — en dit is het hoogste wat de wetenschap in eenig geval kan doen — den breèden grondslag voor een leer.

Ook de verdere omschrijving van deze gemeenschap als k e 11 n e 11 is van de hoogste beteekenis. Is dit niet juist die eigenschap in een eeuwige gemeenschap, welke de analogiën met de wetenschap ons konden doen vermoeden ? Lan^e levensduur gaat gepaard met complexiteit. En zij openbaart zich in organismen door trapsgewijze toevoeging van betrekkingen, waarvan elk rijker en ruimer is dan diegene, die er aan vooraf gingen. Het verschil, dat in het geestelijk organisme zich voordoet, moet daarom kenbaar worden uit de toevoeging van de hoogstmogelijke gemeenschapsoefening. Het is niet onvermijdelijk, dat die gemeenschap iets geheel nieuws zij ; — 't is eerder noodig, dat zij dit niet is. Een volstrekt nieuwe gemeenschap, plotseling optredende zonder schaduw of profetie, zou een schending wezen van de wet der continurteit.

Wat wij zouden verwachten, zou iets nieuws wezen, maar toch ook iets, waarop we reeds waren voorbereid. Wij zouden uitzien naar een verdere ontwikkeling, in overeenstemming met reeds aangevangen ontwikkelingen, naar de verruiming en ontplooiing van onze laatste en hoogste gemeenschapsoefening in een nieuwe cn hoogere richting. En dit is het juist, wat wij bezitten. In de wereld, waarmee

Sluiten