Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

anderen zich kenbaar maken moet, zou men met zekerheid verwachten. Ieder organisme oefent zijn eigen reactie uit op de natuur, en de reactie van het geestelijk organisme op het geheel moet hier door ons in 't oog worden gehouden. Bij afwezigheid van alle zoodanige reactie, bij afwezigheid van eenig teeken, dat het leefde voor een hooger doel, of dat het werkelijk betrokken was in de ontwikkeling van het rijk, waartoe het beweerde te behooren, zouden wij gerechtigd zijn het te betwijfelen, of 't wel tot dat Rijk behoorde. Immers heeft ieder rijk zijn doeleinden en belangen, zijn eigen functiën in de natuur te verrichten, 't Is ook een wet, dat elk organisme leeft voor zijn rijk. En de plaats van den mensch in de natuur of zijn plaats onder de verschillende rijken, hangt af van de kenmerkende functiën, gemeenlijk door hem verricht. Wanneer nu de gewoonten van zekere individuen nauwkeurig worden waargenomen; wanneer de geheele indruk van hun leven en werken, ten opzichte van het geheel waartoe zij behooren, is gepeild, zóó nauwgezet waargenomen en gepeild als de invloed van sommige individu's in een mierenkolonie waargenomen en bespied is geworden door Sir Lubbock, dan zou het geen bezwaar opleveren om te beslissen of zij leven voor het organische, of voor het geestelijke; duidelijker gezegd: voor de wereld of voor God. Dit vraagstuk van de rijken moet althans duidelijker worden uitgemaakt. De plaats van een gegeven individu in zijn eisjen rijk is een geheele andere zaak. Dat is een kwestie voor de ethiek. Maar van biologisch standpunt beschouwd is het van ondergeschikt belang, hoe een mensch voor de wereld leeft. Hij mag er betamelijk leven. Doch hoe belangrijk dit zij voor zijn eigen rijk, het heeft niets te maken met zijn biologische verhouding tot het andere rijk, of zijn karakter volmaakt, of onvolmaakt is. Hij kan zelfs, tot op zekere hoogte, den uitwendigen vorm aannemen van organismen, die tot het hoogere rijk behooren ; maar zoolang zijn reactie op de wereld de reactie is van zijn soort, moet hij tot die soort gerekend worden ; zoolang de richting van zijn leven is in de richting van de wereld, is hij een wereldling.

De nieuwe onderzoekingen op 't gebied van de plantkunde en 't leven der insekten hebben ons van nabij bekend ge-

Sluiten