Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

De Charitas is dan ook niet op leniging aangewezen, want deze erge misstand is er eene van socialen aard. ') De gemeenschap dient derhalve ook voor wegneming, subsidair voor verzachting te zorgen. De huidige maatschappelijke orde (beter ware misschien: wanorde) is oorzaak van zoo jammerlijke gevolgen.

Dat vereischt eenige meerdere toelichting, welke gedeeltelijk een historisch overzicht zal zijn, hetwelk we in volgend hoofdstuk zullen geven. Dit zal de langzame ontwikkeling der oorzaken der moderne werkloosheid aantoonen. In een daaropvolgend hoofdstuk zullen we dan de meest voor de hand liggende oorzaken nog eens in concreten vorm samenvatten.

II. HISTORISCHE ONTWIKKELING.

Wanneer we de geschiedenis der volkeren nagaan, treffen we werkloosheid aan door alle eeuwen heen, zoolang een vorm van maatschappij bestond. Elke maatschappij toch berust op arbeid, berustte op regelmatigen arbeid van 't meerendeel van haar leden. Zoodra een aantal van de leden dier maatschappij niet werkt, ontstaan misstanden. Zoolang de arbeid bepaald bleef tot de productie voor eigen gebruik, zoolang dus elk lid voorzag door zijn arbeid in eigen behoeften, wat in de oudheid gedurende eeuwen 't geval was, was de werkloosheid geen gevaar. Men werkte niet meer dan men nuttig, noodig of aangenaam vond. Werkloosheid als sociale misstand kon eerst ontstaan met 't gaan produceeren

') Wat natuurlijk niet wegneemt, dat ik van heeler harte toejuich en aanmoedig al die uitingen van christelijke weldadigheid, welke op zoo krachtige wijze in dagen van werkloosheid in veler onmiddellijken nood voorziet. W.

222

Sluiten