Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Gezwegen van de eigenaardige verdiensten dezer Voorafspraak of Prologus, ziet men er geheel het plan van Thomas' kommentaar genoegzaam in doorschemeren. De hoofdgedachte der middeleeuwsche wetenschap: alles door Christus, treedt nog duidelijker dan bij Petrus Lombardus op den voorgrond; geheel de Theologie vindt hare sterke eenheid in de ongeschapen Wijsheid, Christus.

Wat de methode belangt, toonen deze kommentaren groote overeenkomst met alle wijsgeerig-theologische werken des Heiligen: bewijzen tégen, bewijzen vóór, wederlegging der eersten (1). Uit den inhoud spreekt overal eene zeldzame gave om oorspronkelijkheid te verbinden met een oordeelkundig en dankbaar gebruik van het ware en schoone der ouden. Petrus Lombardus blijft getrouw de leiddraad; maar al schijnt Thomas nog als leerling aan 's Meesters voeten gezeten, zijn onbetwistbare meerderheid schittert reeds in het scheppen van nieuwe gezichtspunten, in de grootere diepzinnigheid, de allerduidelijkste voorstelling en den zoo helderen stijl, die den klaren dag werpt op zeer donkere vraagstukken en de onverzettelijke syllogismen bezielt. Enkele vraagstukken, door Petrus Lombardus in een te duister of zelfs in een valsch licht gesteld, worden door Thomas opgehelderd en gewijzigd (2). Kenmerkend voor dezen kommentaar is meer dan iets anders de grootere plaats, aan de wijsbegeerte ingeruimd (3). Dit streven naar vereeniging, of veeleer naar het aantoonen der overeenstemming tusschen geloof en rede, verkondigt het naderen der Summa Theologica. Vergeleken met de voortreffelijkste theologische geschriften der Xlle en XlIIe eeuw, wint Thomas' kommentaar, volgens veler oordeel, den palm. Zonder den geves-

(1) De indeeling van dezen kommentaar op de Sententies verschilt eenigszins van die der Summa en der andere werken van den Aquiner. De volgorde is namelijk deze: i°. De Distinctio (Hoofdstuk) van Petrus Lombardus; 2". een resumé der Distinctio of de Divisio Textus; 30. quaestiones, die weder in artikelen zijn gesplitst; waarbij 40. somtijds komen enkele Quaestiunculae.

(2) B. v. over het wezen van »persona« in het leerstuk der H. Drievuldigheid en der Menschwording; over de voortplanting der erfzonde; over enkele punten der Sacramentenleer. — Overigens bleef Petrus Lombardus altijd in aanzien als een rechtzinnig katholiek leeraar en dit ondanks de beschuldigingen zijner twee tijdgenooten, Jean de Comouailles en Gautier de Saint-Victor. Vgl. Protois, Pierre Lombard, Ch. IV.

(3) Hierom zeide reeds De Tocco van den Heilige als schrijver van dezen kommentaar: Visus est humanas funditus intellexisse scientias, et summum gradum sui studii fixisse in sapientia divinorum. L. c. IV, n. 15.

Sluiten