Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

begeerte staat boven de geloofsleer (1). Van harmonie tussehen geloof en rede toont het oostersch Islamisme nergens een zweem. Deze harmonie was onmogelijk in een openbaring, wier alphei en omega het kromzwaard en een paradijsharem zijn. Te vergeefs prijkte Mohammed's zegevierende standerd op rijke moskeeën ; machtige gebieders herschiepen de moorsche heerschappij door de weelderigste beschaving en door verblindende kunstpracht te vergeefs in een tooverrijk van geuren en rozen; Sevilla, Granada, Toledo, Xativa, Valencia, Murcia, Almeira, Malaga, Velez steken met hun akademiën en boekerijen te vergeefs de vermaarde scholen van Egypte, Syrië, Persië, van Bagdad en Khorasan naar de kroon. Heel de oceaan van andalusisch zonnelicht om Granada's Alhambra kon nimmer de diepe smet wegwisschen, die sedert den aanvang aan het Islamisme vastkleeft, dat het zich namelijk geheel zonder grond als eene Openbaring uit God aan de wereld heeft opgedrongen.

Aboel-'l-Hasan al-Asjar! (f 941), al wordt hij de orthodoxe wijsgeer genoemd, kon noch de Koranfabelen op eenige wijze, rechtstreeks of zijdelings, met de rede rijmen, noch voor de mohammedaansche pseudo-openbaring als goddelijk feit een enkelen houdbaren grond aanvoeren. En heeft de Kalam, of arabische orthodoxie, in het algemeen hare krachten aan het afweren der tegenbedenkingen van het Aristotelisme gewijd, wat schoons viel er te stichten bij de verdediging van Mohammed's quasi-supranaturalisme ? Mohammed's geloof is innerlijk onwaar; daarom kan geen wijsbegeerte zich er ooit mee verzoenen en zal heel de godsdienstgeschiedenis van het Mohammedanendom vervat blijven in deze woorden van den arabischen dichter Aboe-'l-aia: „De eene heeft verstand, maar geen geloof, de andere geloof, maar geen verstand." — Een mohammedaansche Augustinus of Thomas van Aquino is ondenkbaar.

De Aquiner, hoewel hij gevaarlijke dwalingen dier antichristelijke geleerden te bestrijden had, zocht zijne kracht niet in die bestrijding zonder hooger doel: veeleer is het zijn groot streven den tegenstanders zooveel mogelijk deelgenoot te maken van de waarheid.

In de heilige onbewustheid zijner menschenliefde en christelijke geestdrift des geloofs werkte onuitgesproken de wensch, dien

(i) Stöckl, Gesch. der Phil. des Mittelalters, B. II, S. 25, 70, 122, 226 etc. Maimonides zeide: intellectualia in lege sunt tradita per modum Cabbalae.

Sluiten