Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Overstroomende rijkdom van geest en ontembare werkkracht dreven den heiligen Aquiner van daad tot daad. Te Rome ontwierp hij nu het plan om Aristoteles te verklaren. Een arbeid van langen duur en bij de onvolkomenheid der toenmalige hulpmiddelen wel in staat om een man, dien zulk een ontzettende last van ander werk drukte, vroeg of laat af te matten. Doch, het feit heeft velen getroffen, „overal ontwaart men er den energieken levensgeest, die alle werken van den Angelicus bezielde" (1).

Thomas van Aquino, te Rome van den leeraarszetel Aristoteles verklarend, blijft voor den geloovigen katholiek, die den eenzamen Aventijn bezocht, eene vrome herinnering en voor iederen minnaar der wetenschap een heuglijk feit.

Aristoteles werd, dewijl men zijne geschriften misbruikte, een dreigement voor het Christendom. Hij was ontluisterd. Toen heeft de Aquiner de hooge wijsheid van den griekschen meester een edele kroon opgezet, dewijl hij haar zijdelings deed samenwerken met de maagden en martelaren tot trouw der verloste menschheid aan Christus. Aristoteles' leer scheen eenerzijds de wijsbegeerte te zullen venvarren, indien haar voortgang beantwoordde aan haar door arabische en andere scholen verontreinigd begin; anderzijds bestond er gevaar, dat de grieksche philosophie, omdat kerkelijke gezagvoerders meenden het begin te moeten weerstaan, niet weinig zou worden belemmerd in haren voortgang. Nog den 19 Januari 1263 had immers Urbanus IV oude verordeningen tegen het onderwijzen van Aristoteles' Physica en Metaphysica

redetwisten, met deze woorden: »Die scholastische Thatigkeit war ihrem ganzen Wesen nach constructiv und architektonisch : auf volkommenste Durchbildung dieser architektonischen Kunst zweckte denn auch letzlich die Bearbeitung aller Einzelnheiten des Baumateriales ab. Demnach muste denn auch jedes einzelne Object und Problem zur Gesammtheit der übrigen in die vielseitigste Relation gesetzt werden und dadurch eine dem Sinne des Ganzen entsprechende Gestalt bekommen, damit es sich dem Ganzen harmonisch einfugte und den Sinn des Ganzen auf die vielseitigste Weise spiegelte, dem geschliffenen Krystalle ahnlich, der in seinen vielen Flachen das eine und selbe Bild vielfach wiedergibt. Für solche kunstreich gearbeitete, und das in sie geleitete Licht einer tiefsinnigen Weisheit, in hundertfaltigem, vielfarbigem Reflexe wiederstrahlende krystallinische Gebilde sind die einzelne articuli der Quaestiones Disputatae zu nennen.i — Der h. Thomas von Aquino, B. I, 362.

(1) Pierron et Zévort, La Métaphysique d'Aristote, Introd. p. CXXXXI; vgl. Talamo, L'Aristotelismo della scolastica, p. 290 et seqq.

Sluiten