Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

vaardigheid; eindelijk over de werken van onderscheiden wezens en wezensorden op elkander, onder het algemeen en opperst wereldbestuur van aller eerste oorzaak, God.

Geeft deze schets eenigen dunk van de tallooze theologische, ontologische, psychologische, ideologische gedachten en bewijsvoeringen en ophelderingen, die als kostbare parelen kwistig over dit eerste deel der Summa zijn uitgestrooid? Geenszins.— Evenmin vermogen wij het tweede deel en die hooge Ethica te veraanschouwelijken, waar Thomas' genie zich weder van eene geheel nieuwe zijde vertoont.

Wat is ons einddoel? — Het beantwoorden dezer vraag leidt ruim driehonderd vraagstukken in, waarvan nu het eerst aan de orde zijn de zedenkundige verhandelingen over het geluk; den vrijen wil; het goed en het kwaad; de hartstochten, waarbij liefde en haat aan de spits gaan; de gewoonten; de deugden; de gaven des H. Geestes; de zaligheden; de vruchten van den H. Geest; de zonde en hare oorzaak; de gevolgen en uitwerkselen der zonde; de wet in het algemeen; de eeuwige wet; de natuurwet; de menschelijke wet; de oude wet en hare plechtigheden; de evangelische wet; de genade, haar wezen en werkingen. Hier verlaat de Leeraar het gebied der algemeene ethica en treedt op het veld der bijzondere. In de eerste plaats verschijnt de goddelijke deugd van geloof. Zestien quaestiones ontwikkelen de katholieke leer over het geloof; over de daarmee in verband staande gaven des H. Geestes: verstand en wetenschap; over de tegenovergestelde zonden: ongeloof, ketterij, apostasie, godslastering. De beide andere goddelijke deugden: de hoop en de liefde; vervolgens de vier kardinale deugden: de voorzichtigheid, de rechtvaardigheid, de sterkte, de matigheid, zijn naar dezelfde methode als het geloof behandeld: eerst de deugd zelve, daarna de hiermee verwante gaven des H. Geestes, verder de tegenovergestelde ondeugden, eindelijk de respectieve, gebiedende en verbiedende, wetten. Eenige quaestiones over enkele zieletoestanden en levensstaten, over het aktieve en contemplatieve leven, over de bisschoppelijke waardigheid en den kloosterstaat voltooien deze onvergelijkbare Ethica.

Het derde deel van de Summa bevat in negen-en-vijttig quaestiones de leer over Jezus' menschwording, leven, lijden en verheerlijking. Veertig andere stellen het wezen en de kracht der heilige Sacramenten in een helder licht; de tien quaestiones

Sluiten