Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

vonden er de edelste begrippen van Plato, Aristoteles en de waardigsten onder de oude wijzen in verband gebracht met de zuivere wet van Sinaï; zij vonden er de heilige zedenleer der evangelische liefde vervuld met den hemelschen geest der bergprediking en van Jezus' hoogepriesterlijk gebed. Deze zuivere springbron zou langs ontelbare kanalen het rijk der zielen besproeien. Thomas' hoogopgevatte moraal zou telkens de geesten weerhouden op het somtijds zoo hellende vlak eener door de onnoembaar vele broosheden der arme menschheid gevorderde casuïstiek. De Summa zal ten eeuwige dage de ascesis leeren tegelijk sterk en voorzichtig te zijn.

In de verheven school der contemplatie en beschouwing waren Bernard van Clairvaux (1091—1150), Hugo en Victor van het bij Parijs gelegen beroemde Sint-Victorklooster en de H. Bonaventura, de serafijnsche leeraar, voor godminnende harten de geestelijke vaders. Evenwel toont de geschiedenis der mystiek, hoe weldadig de thomistische scholastiek der Summa, voornamelijk der tweede helft van het tweede deel, minnaars en minnaressen der eeuwige Wijsheid in hun leven van boete en extase, van reiniging des harten en biddende liefde heeft aangedaan. De engelachtige Leeraar was een gids ook voor Heinrich Seuse, Tauler en Dionysius den Karthuizer. Daar is nauwe verwantschap tusschen den Aquiner, Dante en Fra Angelico. Denifle, die deze samenwerking van scholastiek en mystiek voor de oudduitsche meesters der beschouwing heeft aangetoond (1), deed ons begrijpen, hoe ook vele vrouwenkloosters, waar de mystiek heilig opbloeide, zonnig werden door de Summa; de maagdelijke zielen vonden bij thomistische predikers, die naar de ijverige communiteiten werden gezonden, degelijk voedsel voor hare geloofsinnigheid en wijze leiding op somtijds zoo kronkelende paden der geestelijke volmaaktheid. Aldus zien wij Mechtilde, de heilige Benedictines te Helfta in het Nahedal, meester Albertus en den H. Thomas met grooten eerbied verheerlijken (2). En waarlijk, hoe streng

(1) Zie b.v. Denifle, Die Schriften des seligen Heinrich Seuse, B. I (1880). — Vgl. M. Grabmann, P. Heinrich Denifle O. P. Eine Würdigung seiner Forschungsarbeit (1905), S. 10—14.

(2) Revelationes Gertrudianae ac Mechtildianae, t. II, 332—333: Venerabilis memoriae Domni Alberti et Fratris Thomae, de Ordine Praedicatorum, animas, velut duos praenobiles principes, hoe modo vidit coelestia penetrasse. Etc. Vgl. K. J. Greith, Die deutsche Mystik im Predigerorden (1861).

Sluiten