Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

natuur zonder den menschenarbeid niet voldoende oplevert. In den volsten overvloed brengt zij hare gaven voort; maar deze wachten eerst de hand van den niensch eer zij hem nuttig zijn. Zoo vereenigen de natuur en de menschen hunne krachten om economische goederen voort te brengen. Natuur en arbeid lieeten dus de twee oorspronkelijke, onmiddellijke voortbrengers.

Daarbij voegt zich als derde factor het kapitaal. De geleerden twisten er over. of het eene oorzaak, een hulpmiddel of eene voorwaarde behoort genoemd te worden. Zeker staat het niet met de beide genoemde factoren op dezelfde lijn: omdat voor zijn vorming zelf natuur en arbeid eerst hebben samengewerkt. Toch is liet een zeer voorname factor der productie.

25. Economische arbeid, die alleen hier in aanmerking komt, is de ontplooiing van nienschelijke kracht om stoffelijke goederen voort te brengen. Hij moet niet te hoog en niet te laag worden aangeslagen. Niet te hoog: want hij is niet de eenige, noch de voornaamste arbeid, dien een niensch verricht; hij is niet de spil, om welke geheel het maatschappelijk leven draait. De wet van den arbeid, waaraan iedereen is onderworpen, verplicht niet uitsluitend tot economische)} arbeid. — Niet te laag: hij is niet eene voortbrengende kracht van gelijken rang als die der machine; de arbeider wordt niet geteld bij het levend kapitaal. Al zijn de voortbrengselen stoffelijke goederen, hier is niet enkel stoffelijke krachtsoefening. Ook economische arbeid is menschelijk handelen, waaraan altoos in meerdere of mindere mate verstand en wil deelnemen.

Sluiten