Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

werkt, maar hij dwingt haar ook om haar krachten in zijn dienst te stellen. Dat heeft reeds plaats in het gebruik van het eenvoudigste werktuig. Altijd en overal werkt zijn kracht met behulp van de krachten der natuur. Doch het vermogen dier beide soorten van krachten heeft hij verhoogd door ze te organiseeren. Zijne eigene krachten 01 ganiseerde hij door de arbeidsverdeeling, die der natuur door de machine.

Arbeidsverdeeling zien wij in de gansche natuur, maar vooral in de organische wezens. Zoo heeft elk deel van het lichaam zijn eigen functie, die het niet aan een ander opdraagt en waardoor alle samenwerken tot instandhouding en groei van het geheel. Ook in het zedelijk organisme der menschelijke maatschappij zijn de verschillende werkzaamheden der voortbrenging over onderscheidene peisonen, naar ieders aanleg, neiging, behoeften enz. verdeeld. En die verdeeling is evenzeer noodzakelijk voor de maatschappij, als het verschil van functie onzer organen voor het menschelijk lichaam. Zij kan ook uit haren aard geen ander doel hebben dan de instandhouding en bloei der geheele maatschappij.

De eerste vorm van arbeidsverdeling bestaat in het ondei scheid der ambachten, waarbij iedere voortbrenger een afgewerkt product aflevert. Deze verdeeling is verder doorgevoerd, en wel zoo, dat de verschillende werkzaamheden, tot de afwerking van een enkel voortbrengsel noodig, door onderscheidene personen worden verricht, zoodat het afgewerkte geheel uit de handen des laatsten te voorschijn komt.

Het eenvoudige werktuig werd meer en meer inge-

Sluiten