Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

wikkeld, eerst nog voortbewogen door de levende kracht van den mensch of van het dier. maar eindelijk gebruikte men de stoffelijke krachten der natuur, stoom, electriciteit enz. als drijfkracht. Zoo wordt de menschelijke kracht niet alleen door de machine vervangen, maar verduizendvoudigd en verlicht; want de machine neemt het zwaarste voor zich en vraagt nooit om rust. Thans verricht met de machine een kind, wat met de eenvoudige werktuigen van vroeger nauwelijks honderd gespierde mannenarmen vermochten. De machine voert de verdeeling van den arbeid nog verder door, dewijl men tot de verkrijging van zeer verscheidene uitkomsten met enkele eenvoudige handelingen volstaan kan.

Door de arbeidsverdeeling en de machine wordt bij den arbeider veel minder verstandelijke ontwikkeling, physische kracht, oefening en vaardigheid vereischt, terwijl hij toch een veel grooter hoeveelheid goederen in minder tijd voortbrengt. Bovendien verminderen de productie-kosten, waardoor de voortbrengselen goedkooper worden. Zoo wordt het mogelijk, dat zeer veel goederen, tot verheffing van het leven geschikt, onder het bereik komen van menschen, die er voorheen niet aan konden denken ze zich aan te schaffen.

28. Nochtans daar moet een groote „maar ' worden bijgevoegd. De verhooging van het voortbrengingsvermogen brengt ook hare nadeelen en gevaren mee. Wij brengen er slechts eenige van in herinnering.

De arbeidsverdeeling steeds verder dooi'gevoerd door het gebruik van machines leidt tot verstomping der ver-

Sluiten