Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

daarmee dezelfde zaak, al kan niet iedereen aanstonds van al hare bestanddeelen rekenschap geven. Daar is ook met veel kennis noodig om in den staat eene maatschappij te erkennen, die niet alleen grooter en machtiger is dan het huisgezin en andere vereenigingen, maar eene maatschappij van een afzonderlijke soort, scherp onderscheiden van elke andere; die alle andere maatschappijen in zich opneemt en beheerscht, maar hun toch haar eigen leven laat. Eene maatschappij, waarin een gezag heerscht, dat zich door zijne majesteit van elk ander onderscheidt. Want, zoolang wij in de natuurlijke orde blijven, is dit gezag het hoogste dat onder de menschen bestaat, en bezit het bevoegdheden uitgebreider dan elk ander, zelfs dan het vaderlijke gezag, ofschoon het dit niet kan verdringen. Het kan verschillende vormen aannemen naar gelang menschelijke gebeurtenissen die bepalen, maar zijne bevoegdheden zijn uitgebreider dan eenig mensch kan schenken. En hoe men het ontstaan dier maatschappij met dat gezag ook verklare, zeker is het, dat haar bestaan noodzakelijk is, dat zij noch afgeschaft noch vervangen kan worden. Denken wij ons een land met alleen huisgezinnen en andere vereenigingen, maar zonder eenig staatsverband, dan hebben wij een toestand van anarchie en volkomen barbaarschheid.

Maar al gebruikt iedereen het woord „staat," toch verliest men dikwijls uit het oog, dat het twee verschillende beteekenissen heeft, waarvan eene verwarring in de begrippen een natuurlijk gevolg is. Ofwel het beteekent de staatsgemeenschap, de burgerlijke maatschappij. In dien zin omvat de staat alle burgers zonder uitzon-

Sluiten