Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

maatschappij een „enkel, reusachtig industrieel bedrijf," maar volgens de bovenstaande uiteenzetting gevormd op een in alle opzichten primitief huisgezin. Daar is slechts sprake van sociaal en economisch leven, waarin de menschen geleid worden door mannen, die zij zelf kiezen, nagaan, beoordeelen en veroordeelen. Daarom is het de sociale democratie.

121. Anarchisme.

Dwazer stelsel dan het anarchisme is moeilijk denkbaar. Hier is de haat tegen de bestaande maatschappij tot waanzin overgeslagen. De oudere, meer theoretische anarchisten hebben Proudhon (1809 —'65) tot woordvoerder; de jongeren, de anarchisten van de daad, hebben tot hoofdman den Kus Bakounin (1814—'70). Het is niet te verwonderen, dat in de geschriften van mannen, die alle orde willen bannen, eene onbeschrijfelijke verwarring heerscht. Hun gronddogma is, dat de mensch geheel en volkomen onafhankelijk, d. i. absoluut zonder eenig gezag moet zijn. Geen eigendom, geen staat, geen maatschappij, zelfs verwerpen zij alle organisatie onderling. De maatschappij, of hoe men het noemen wil, wordt op den grondslag van collectief eigendom ingericht ongeveer als volgt. De geheele industrie komt in het bezit van arbeidersverenigingen of van gemeenten of misschien ook van particuliere vereenigingen (dat blijkt niet duidelijk), in dier voege, dat elk kapitalistisch bedrijf van thans door eene vereeniging, die het collectief bezit, gedreven wordt. Doch onderling hebben die verschillende bedrijven geen band dan dien van vrije contracten. En dat is dan de

Sluiten