Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

waarde kunnen bezitten. Deze bestaat dus niet uitsluitend in gekristalliseerden arbeid.

Passen wij dit toe op de arbeidskracht. Zeker, de werkgever moet de ruilwaarde betalen van hetgeen de arbeider hem levert. Maar daarbij is niet de eerste vraag: hoeveel kost die man aan onderhoud? maar: welk nut brengt zijn arbeid op? Niet omdat twee arbeiders volmaakt evenveel en hetzelfde voor hun levensonderhoud noodig hebben. schat men hun arbeid op dezelfde waarde; maar omdat zij even bekwaam en vaardig zijn.

Daarmee vervalt de theorie der meerwaarde en ligt weer dezelfde sluier over het geheim der plusmakerij. Daarmee wordt de geheele ontwikkelingshistorie van Marx een verbeeldingsspel.

137. Met de wegruiming van den Marxistischen grondslag stort het socialisme als economisch stelsel nog niet ineen. Die grondslag toch is er eerst later pasklaar voor gemaakt. Nemen wij het stelsel op zichzelf, zonder de liberale beginselen, waaraan het zijn ontstaan dankt, en zonder de aanhangsels, die het zoo monsterachtig maken, maar alleen zijn economische kern van collectief eigendom aan productie-middelen, en van eene regeling der voortbrenging en verdeeling der economische goederen dooide gemeenschap, hoe zullen wij het dan beoordeelen?

Dan is het de waanzinnigste dwaasheid, die gedacht kan worden. Vooral in een staat, zooals de socialisten dien willen, op democratischen grondslag, op voet van algeheele gelijkheid ingericht. Waren alle menschen engelen, waren zij allen zonder de minste gebreken, dan... mis-

Sluiten