Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

elkander hebben aan te trekken. Soms wordt tegenwoordig de humaniteit en de philanthropie als aanvulling geprezen.

De stelling heeft ingang gevonden, dat de arbeider economisch bij de machinerieën moet worden ingedeeld, voor wier onderhoud bij het totaal der productie-kosten een zekere som moet worden berekend. Ofwel men vergeleek hem met de lastdieren, voor wie niet alleen gezorgd wordt, dat zij het leven houden, maar ook dat de soort niet uitsterft. Zulke beschouwingen deden dienst voor eene wetenschappelijke verhandeling van het loon. Doch dergelijke vergelijkingen gaan geheel mank en worden niet goedgemaakt met de bijvoeging, dat zij slechts eene „economische beschouwing"' zijn. Want de economie is niet onafhankelijk van de moraal, en deze veroordeelt de gelijkstelling van menschelijke arbeidskracht met den arbeid van machines of lastdieren.

166. ^ oorwerp van het contract is ook de menschelijke persoon zelf des arbeiders. Behalve recht op loon voor het beschikbaar stellen zijner krachten, heeft hij nog als mensch rechten, die van iedereen eerbiediging vragen, die hem van nature toekomen, ook al staat er geen woord over in het contract. Als redelijk wezen, bestemd om door God te dienen zijne eeuwige zaligheid te bewerken, heeft hij recht op godsdienst en zedelijkheid. Is hij getrouwd, dan heeft hij het recht om zijne verplichtingen van huisvader tegenover vrouw en kinderen te vervullen. En wie zal hem als mensch het recht ontzeggen op leven en gezondheid, op zijn eer, op zijn per-

Sluiten