Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

schappij misvormd tot een „maatschappelijk organisme in staat van ontbinding" (Italiaansch program). Daarom kan men niet volstaan met verbeteringen aan te brengen binnen het raam der bestaande verhoudingen ; maar moet de maatschappij zelve gereorganiseerd worden. Hierop valt nochtans niet te wachten : reeds thans moet men de noodlijdende klasse ter hulpe komen.

Daarom vinden wij bij alle eene lange lijst van desiderata betreffende groot-industrie en ambachten, handel en landbouw, beurs en credietwezen, voorwaarden van den arbeid en bescherming van den eigendom. De voorgestelde verbeteringen moeten de arbeidende klasse niet geschonken worden als eene gunst bij wijze van liefdadigheid; maar voor haar moet eene betei'e rechtspositie geschapen worden.

Daarvoor wordt ingeroepen eerst de wetgeving, die, zonder tot staatssocialisme te vervallen, thans te meer moet ingrijpen, naarmate zij vroeger de arbeiders meer aan hun lot heeft overgelaten. Vervolgens de vereeniging, vooral de vakvereeniging. Hierop wordt met de meeste kracht aangedrongen. Daardoor moet de arbeid meer geregeld worden, de harmonie tusschen de standen hersteld, moeten de arbeiders aan zichzelf teruggeschonken, en in staat gesteld om als zelfstandige menschen een woord mee te spreken in de bepaling van hun eigen lot. Niemand, ook niet de staat, mag tegenover die organisaties onverschillig zijn : zij moeten ook in de wetgeving steun vinden.

204. Daarmee is het program niet afgewerkt. Zij

Sluiten