Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

aan KAUTSKY, zijn schildering is prachtig en roerend: »Ten «tijde van keizer CONSTANTIJN DEN GROOTE (306 tot 337) »zien wij »de Zondeval" van het Christendom, toen de «katholieke geestelijkheid een bondgenootschap sloot met »dien gewetenloozen politicus, waardoor de lijdende Kerk «de zegevierende Kerk is geworden. De sluwe despoot, »die in zijn binnenste al heel weinig hechtte aan het «Christendom, verwachtte als tegendienst van de geestelijksheid, dat de Kerk nu zou dienen tot sterken steun voor «het wereldlijk bestuur. In zijn verwachting heeft hij zich «niet bedrogen, al had hij niet voorzien, dat de wereldlijke «macht van tijd tot tijd de ootmoedige dienares der geeste«lijke macht zou moeten zijn." ')

constantijn de groote was derhalve een gewetenlooze politicus, en de katholieke geestelijkheid, van den beginne af heerschzuchtig, verbindt zich met hem, om de groote massa er onder te brengen en te houden, tot steun van Constantijn's macht.

Wel wordt constantijn verschillend beoordeeld, nu hooggeprezen, dan minder geschat, de geestesrichting van den geschiedschrijver heeft altijd invloed op zijn beoordeeling van feiten en personen, maar dit neemt niet weg, dat de voorstelling van den sociaal-democratischen geschiedenis-maker niets anders is dan een zuiver verbeeldings-product, dat geheel en al en in ieder opzicht afwijkt van de ware geschiedenis.

Het zou inderdaad de moeite waard zijn, kautsky eens te zien beschrijven, hoe die gewetenlooze politicus, die in zijn binnenste al heel weinig hechtte aan het Christendom, hoe een keizer, wie dan ook, er toe kwam tot het Christendom over te gaan. De Kerk zou een steun zijn voor zijn

*) Der Neue Zeit. 1903. No. 6. (Sonntagsbeilage des »Vorwdrts").

59

Sluiten