Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

derlijk bestaande buiten de individu's, een contradictio in terminis is. Wat hierbij aan Aristoteles ontgaat is, dat hij zelf in een niet minder groote moeilijkheid vervalt dan Plato. Voorwerp van het algemeene begrip driehoek of paard is volgens hem het algemeene of gemeenschappelijke karakter van zekere individu's, en in dit soortkarakter zoekt hij de substantie. Maar dit algemeene karakter kan moeilijk gezegd worden zelfstandig te bestaan; het komt alleen met accidentia verbonden in de individu's voor, nooit staat het „op zich zelf."

Bron van verwarring is hier de tweëerlei beteekenis, die aan het woord substantie kan worden toegekend. Men kan onder dien term verstaan: het op zich zelf staande, maar dat is er niet, want substantie is een betrekkingsbegrip; zij vereischt om te bestaan accidenties; dat is het juist, wat Aristoteles tegenover Plato, zooals deze door hem te recht of te onrecht wordt opgevat, heeft betoogd in zijne bestrijding van de ideëenleer, Maar men kan ook onder den term substantie verstaan: het blijvende, zonder hetwelk er van verandering geen sprake zou zijn. Enkel het blijvende verandert. In dien zin heeft Aristoteles de beteekenis van het woord vastgelegd. „Eén ding is zeker, zegt Van der Wijck in Onze Eeuw Mei 1905 bl. 293, dat we er nooit aan zouden denken een boom, die in den zomer met zijn duizenden bladeren prijkt, en in den winter zijn kale takken en twijgen vertoont, den zelfden boom te noemen, indien we niet begonnen waren ons zelve als wezens te beschouwen, die blijven en tevens wisselen. In het licht van ons zelfbewustzijn zien we de wereld, die ons omgeeft. Dit is reeds op uitnemende wijze door den ouden Aristoteles te verstaan gegeven. Hij gewaagt van de pogingen der oudste wijsgeeren, om een blijvenden en overal gelijken achtergrond voor de wisselende gestalten en hoedanigheden van het stoffelijke op te sporen. En dan voert hij als toelichtend voorbeeld het volgende aan: „Men spreekt van denzelfden Socrates, ook al wordt hij van onkundig geleerd". Men

Sluiten