Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

heeft niet O. O li ni ons geleerd. dat er slechts één bepaalde trillingsvorm is, dien wij niet liet oor onder alle omstandigheden als een enkelvoudigen toon waarnemen, en dat dat juist de ui Hitstrilling is 'r1

XI.

Het is vrij algemeen bekend, dat men, als men op de piano eene noot Hink aanslaat, niet alleen den toon hoort, waarvan de toets zijn naam draagt, maar ook een vrij groot aantal hooger gelegen tonen. Hoe scherper men zijn aandacht van den eigenlijken toon, den grondtoon aftrekt, des te meer boventonen hoort men en als men er zich rekenschap nu geeft, welke tonen dat zijn, dan bemerkt men dat het juist de octaaf, de duodecime, de dubbeloctaaf, de terts van deze laatste, enz. zijn, dus, die. tonen, welker trillingsgetallen een, twee, drie, enz. malen liet aantal trillingen van den grondtoon bevatten. Hij sommige andere instrumenten zal dit moeilijker vallen; bij enkele die een scherp geluid geven, zal men den indruk krijgen, dat er vele en hooge boventonen zijn, die men niet van elkaar scheiden kan, en die iets snerpends aan den klank geven. Ontlokt men echter aan een stopflesch door er met een platgedrukte buis schuins overheen te blazen een zacht tluweelen toon, dan zal men waarschijnlijk te vergeefs naar boventonen zijne ooren spitsen. \\ el hoort gij misschien een licht blaasgeruisch en 't kan ook wel zijn, dat gij een heel lioogen toon hoort, die u toeschijnt geheel apart van den eigenlijken toon der flesch te bestaan en die daaraan /.ijn oorsprong ontleent, dat de hals van de flesch op zich zelf' tot een bijzonderen toon het aanzijn geeft.

Zulk een toon, waarbij geen boventonen te bekennen zijn, noemen wij een enkelvoudigen toon, een klank uit grondtoon met een aantal boventonen bestaande, heet samengestelde toon of muzikale noot. Een muzikale klank behoeft niet juist deze samenstelling te hebben. Het is een wijder begrip dan samengestelde toon of' noot. Voeg ik bijvoorbeeld een toon met zijn terts en zijn quint bijeen, dan krijg ik ook een muzikalen klank, die echter niet uit grondtoon met boventonen is opgebouwd. Dergelijke combinaties, die uit een aantal tonen zijn opgebouwd, die niet tot elkaar in betrekking staan als grondtoon en boventonen, maar waarvan de samenstellende tonen

Sluiten