Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

tiie du ratio 11 of the cycle be too Itnifjf or too short to snit lts sensibility. It is tliis variation wliich is called the »beat" 011 the imperfect harruony".

LI.

B ij den Drieklank.

Laten van drie tonen de eenvoudigste verhoudingsgetallen zijn tt. ,? en y, zoodat hunne trillingsgetallen kunnen voorgesteld worden door «</, ,ld en ytl.

Wij kunnen dan weer den voortschrijdenden tijd verdeelen in

deeltjes van secunde; in elk van deze tjjdsdeeltjes volbrengt de </

laagste toon u. de middelste ,? en de hoogste y geheele trillingen. Zijn de tonen volkomen zuiver gestemd, dan is de uit drie tonen

samengestelde beweging in elke - secunde volmaakt dezelfde. Is

ft n j

echter een der tonen, b.v. «Ie hoogste, y</, ontstemd, zoo blijven

de deeltjes van secunde aan elkaar gelijk wat betreft de twee il

zuivere tonen, itd en ,i</. Wij kunnen dus het verloog van de geheele beweging het best beschouwen aan de hand van de twee

zuivere tonen, en den tijd blijven verdeelen in tijddeeltjes van

d

secunde zoodanig, dat in elk deeltje de laagste toon steeds tt, de middelste ;} geheele trillingen volbrengt. Zijn nu alle drie tonen

1

zuiver, zoo geeft de curve voor secunde (de superpositie-curve)

tl

liet geheele verloop der beweging juist aan. Is een der tonen ontstemd, dan kan ik de eventueel hierdoor ontstane veranderingen in het verloop der beweging nagaan, door vast te stellen, hoe de

curve in verschillende deeltjes van secunde is samengesteld.

d 8

Maakt de hoogste toon y </ -f- L. in plaats van y</ trillingen per secunde; waarbij L klein in vergelijking met d is, zoo zal het den indruk geven, alsol de sinus-curve van ytl steeds iets in nega-

Sluiten