Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

magnetische of scheikundige werkingen plaats hebben, een lichaam met meer dan een arbeid van beperkte grootte kan verrichten. Wij drukken dit uit door te zeggen dat het in een bepaalden toestand een bepaald arbeidsvermogen heeft. Verricht het werkelijk een arbeid, dan neemt het arbeidsvermogen met een bedrag, gelijk aan dien arbeid af. Jn plaats van de uitdrukking „arbeidsvermogen" gebruikt

men ook hot woord „energie".

§ 115. Behoud van arbeidsvermogen. Wy zullen nu de veranderingen beschouwen, die een lichaam ondergaat wanneer er arbeid op gedaan wordt. In eenvoudige gevallen valt het dadelijk in het oog dat deze veranderingen juist tegengesteld zijn aan de verandering van het lichaam als het zelf een arbeid verricht; het komt nu in een toestand waarin het beter dan oorspronkelijk geschikt is om ar beid te doen. liet arbeidsvermogen van een spiraal veer — dat kleiner wordt als hij zich samentrekt - neemt toe wanneer wy hem, terwijl wij er arbeid op doen, uitrekken, en hetzelfde geldt van een gas dat wij samendrukken door een zuiger naar binnen te drijven. Bij nadere beschouwing blijkt het nu dat de arbeid dien het ons kost om de veer een eind uit te rekken, even groot is als de arbeid dien de veer zelf vervolgens kan verrichten wanneer hij zich weer tot de oorspronkelijke lengte samentrekt. Wij kunnen in het algemeen zeggen dat wanneer er arbeid opeen lichaam gedaan wordt, het arbeidsvermogen van dat lichaam met een bedrag, gelijk aan dien arbeid toeneemt.

Om hot boven gezegde toe te lichten, stellen wij ons vooreerst voor dat bij de samentrekking van een spiraalveer waarvan het eene einde is vast gemaakt, liet andere zich over een zekeren afstand, b.v. van A naar li verplaatst. Daar de spanning in den loop van de samentrekking verandert, moeten wij (§ 113,,/) den weg A B in oneindig kleine deelen verdoelen, en de lengte van elk daarvan vermenigvuldigen met de spanning, zooals die by het doorloopen van dat deel is. Door al de producten hij elkaar op te tellen, vinden wij den arbeid door de veer verricht

op een of ander lichaam waarmee het bewegelijke einde is verbonden.

fMS

Sluiten