Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

aan een hefboomsarm <i. Bij één wenteling zou't aangrijpingspunt van die kracht een weg 2 nu doorloopen, en dus de arbeid 2 n u I' bedragen. Meet men nu nog 't aantal wentelingen h, dan is de gezochte arbeid 2 it n a 1'.

8 142. Proeven van Uoniand. .Vaar hetzelfde beginsel als I'uf.uj heeft de Amerikaansche natuurkundige Rowland een onderzoek op groote schaal over het mechanisch warnite-aequivalent verricht. Iljj bezigde daarbjj een calorimeter die een 8-tal kilogrammen water bevatte en ongeveer was ingericht als die van Joui.k. I)e as met de schoepen werd echter door oen gtoommaiihine in beweging gebracht, en de calorimeter zelf, die aan een draad was opgchaugiui, werd op dergelijke wijze als de binnenste kegel van Pui.uj verhinderd aan deze beweging deel te nemen. Deze niet groote zorg volbrachte metingen leiden tot de uitkomst dat de hoeveelheid warmte, noodig om een gram water van 15° tot 10' te verhitten, gelijk staat met 419 XI"5 ergon. Dit getal is grooter dan het door Joule gevondene, maar het gelukte Kowi.and, de oorzaken van bet verschil aan te wijzen. Terwijl hij zelf de temperaturen opgeeft in graden van een thermometer die op de uitzetting van lucht berust, iets dat om later te vernielden redenen hij nauwkeurige onderzoekingen de voorkeur verdient, maakte Joui.k van de aanwijzingen van een kwikthermometer gebruik. Een uitvoerig onderzoek van thermometers leerde dat het verschil, althans voor een aanmerkelijk deel aan deze omstandigheid moet worden toegeschreven, terwijl het schijnt dat liet overblijvende verschil aan mindere nauwkeurigheid van Joui.ü's waarnemingen mag worden geweten.

Op grond van do onderzoekingen van Ronvland en van dio van verscheidene latere natuurkundigen, waarbij wij niet zullen stilstaan, kan het mechanisch (/equivalent der ivannte-eenheid op 4t!) X 10"' ('''(jen worden gesteld.

§ 143. Omzetting van warmte iu mechanisch arbeidsvermogen. Bij al do voorgaande proeven liet men warmte ontstaan uit ander arbeidsvermogen. Het omgekeorde gebeurt in de stoommachines. Hirn heeft uitvoerige onderzoekingen verricht over de verschijnselen die daarin plaats hebben; hij heeft den arbeid gemeten, die door den stoom, als hij den zuiger voortdrijft, verricht wordt, en de noodige

/|^5

Sluiten