Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

tic zuiger wordt naar beneden gedreven en een hoeveelheid warmte, gelijk aan de straks toegevoerde, wordt aan den cilinder onttrokken. Deze warmte is nu te donken, deels aan den arbeid van de kracht die van buiten op den zuiver werkte, deels aan de vermindering van de inwendiqe energie.

Men kan zeggen dat de bedoelde warmte bij de verdichting van den damp tot vloeistof ontstaan is. Zij werd nu aan het stelsel onttrokken, maar het kan ook voorkomen, dat zij geheel of gedeeltelijk daarin blijft. De temperatuurverk toging die dan plaats heeft, kunnen wij weer deels aan den op liet stolsel verrichten uitwendigen arbeid, deels aan de krachten tusschen de molekulen toeschrijven. Bij de nadering tot elkaar van de elkaar aantrekkende deeltjes worden de snelheden vergroot; voor het verloren arbeidsvermogen van plaats komt kinetische energie, de warmte in de plaats.

c. De warmte-ontwikkeling bij het ontstaan van een scheikundige verbinding moet aan een soortgelijke oorzaak worden toegeschreven. De deeltjes die de verbinding aangaan, naderen elkaar met een versnelde beweging; de ontwikkelde warmte of kinetische energie is het aeguivalenl van het arbeidsvermogen van plaats dat de deeltjes eerst, toen zij nog niet aan hun aantrekking gevolg hadden gegeveti, hadden. Wij kunnen dit laatste „scheikundig arbeidsvermogen van plaats" noemen. Bij de ontleding neemt het ten koste van de warmte toe.

Het verdient intusschen opmerking dat bij proeven over de warmteontwikkeling bij scheikundige werkingen (thermochemische bepalingen) gewoonlijk warmte aan 't stelsel wordt onttrokken (of toegevoerd) en ook uitwendige krachten een arbeid kunnen verrichten; een van de vergelijkingen (13) en (14) moet dan weer worden toegepast. Men 'verbeelde zich b.v. in een calorimeter, door dunne platinawanden van het water gescheiden, een stelsel lichamen die door een scheikundige werking uit den toestand P in den toestand Q overgaan. Uit de temperatuurverandering kan worden afgeleid hoeveel warmte door het water aan het

ff

Sluiten