Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

h'ig. 153.

aangeduide wjjze in () draaibaar verbonden is met de stang .1 die volgens zjjn lengte heen en weer kan gaan, en daartoe ge¬

dwongen wordt dooreen wenteling van S.

Dit zou eveneens het geval zjjn, wanneer de ring was weggelaten, de staaf A Q tot aan S door-

1 • L . •• O 1

liep ou mor zijn aigoronu

of van een wieltje voorzien uiteinde voortdurend tegen den omtrek van S werd gedrukt. Door aan de schijf S hierbij een andere gedaante te geven, heeft men den „trillingsvorm" (§ 50) van A Q in zjjn macht.

c Ook door een tandrad en een getande staaf (heugel) kan men een draaiende beweging omzetten in een rechtlijnige.

§ 179. Schroeven. De relatieve beweging van een schroef ten opzichte van de moer waarin hij past, of omgekeerd van de moer teil opzichte van de schroef, is altijd een wenteling, verbonden met een verschuiving. Wordt het eene lichaam vastgehouden, dan voert het andere deze beide bewegingen uit. liet is echter ook mogelijk dat het eene lichaam zich verschuift en het andere draait.

Daar men bij het gebruik van natuurkundige instrumenten gelegenheid heeft kennis te maken met verschillende toepassingen van de schroef, kunnen wij daarover kort zjjn.

<(. Men verbeelde zich dat een schroef door een daaraan verbonden kruk wordt rondgedraaid, terwijl de moer waarin lijj draait, wordt vastgehouden. Is de as verticaal, dan zal de schroef bij een geschikte draaiingsrichting stijgen; lijj kan daarbij een gewicht opheffen. Hoe groot dit kan zijn, vindt men door op te nierken dat, wanneer de schroef eens wordt rondgedraaid, de stijging van het gewicht gelijk is aan den spoed.

I>. Daar men gemakkelijk aan een schroef een bepaald gedeelte van een volle wenteling kan geven, levert hij een middel op om zeer kleine verschuivingen van bekende grootte te krijgen. Is b.v. de spoed J 111111 en is de schroef van een cilindervormigen kop voorzien , waarvan de omtrek in 100 gelijke doelen verdeeld is en die langs een vaste inerkstreep draait, dan kan men door

fa«•

Sluiten