Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

dienon. Tn werkelijkheid worden de trillingen daarvan door weerstanden van verschillenden aard uitgeput en gaat dus de aanvankelijk bestaande vrije energie van de deformatie verloren. Evenzoo neemt, telkens wanneer zichtbare bewegingen door een wrijving worden vernietigd, do vrije energie af, omdat de oorspronkelijke kinetische energie, die wij daartoe rekenen moeten, verdwijnt. Ook met de in § 246 beschouwde gasmassa kan een proef worden genomen, waarbij, zonder dat er een arbeid verricht wordt, de vrije energie kleiner wordt. Dit is het geval als hot gas zich in een ledige ruimte stort, waarbij do temperatuur, zooals wij weten (§ 229), onveranderd blijft, zoodat wij de vrije energie vóór en na de uitzetting met elkaar vergelijken kunnen. Na do proef is hot gas minder in staat om door een isothermische en omkeerbare uitzetting tot het volume V (§ 246) oen arbeid te verrichten dan oorspronkelijk. Dat hierin geen tegenspraak mot do wet van liet behoud van arbeidsvermogen gelegen is, zal men gemakkelijk inzien; terwijl do gezamenlijke energie van oen stolsel lichamen onveranderd blijft, kan zij zeer goed minder toegankelijk voor ons worden.

De neiging van do vrije energie om af te nemen vertoont zich hij vele verschijnselen waarover wij hier niet kunnen uitweiden, ook hierdoor b.v. dat, wanneer oen lichaam een arbeid verricht, de vrije energie dikwijls meer afneemt dan aan dien arbeid beantwoordt. Wordt er noch door, noch op het stelsel een arbeid gedaan, dan is de regel dal bij niet omkeerbare veranderingen, b.v. bij die waardoor een evenwichtstoestand bereikt wordt (§ 235). als zij bij standvastige temperatuur plaats hebben, de vrije energie afneemt. In den evenwichtstoestand zelf is zij een minimum, een stelling die bij beschouwingen over physische en chemische evenwichten veelvuldig wordt toegepast.

Een enkel woord ton slotte over de definitie die wij van de vrije energie gegeven bobben. Daarin was bepaaldelijk sprake van don arbeid dien het stelsel kan verrichten als hot langs omkeerbaren weg uit don werkelijk bostaanden toestand in den nultoestand overgaat. Do in hot woord

Sluiten