Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

een stof zou zijn, eerst in de 19de eeuw voor goed verdrongen en wel nadat men had bewezen dat het verdwijnen of het ontstaan van mechanisch arbeidersvermogen, zooals wij het tot nog toe besproken arbeidsvermogen kunnen noemen, vergezeld gaat van de ontwikkeling of de vernietiging van een daaraan evenredige hoeveelheid warmte. Wij zullen de proeven waardoor dit werd aangetoond weldra leeren kennen.

§ 132. Temperatuur. Thermometer. De waarneming leert dat in den regel een lichaam een des te grooter volume inneemt, naarmate het xoarmer is. Een thermometer is een lichaam waarbij de door de warmte teweeggebrachte kleine volumeveranderingen zijn waar te nemen. Wij zullen hier den gewonen kwikthermometer bekend onderstellen, en aannemen dat een schaalverdeling volgens Celsius is aangebracht, dat dus de getallen ü en 1U0 zijn geplaatst bij de punten tot welke het kwik reikt, wanneer de thermometer in smeltend ijs of in den damp van water geplaatst is, dat onder den normalen luchtdruk (760 m.M. kwik) kookt. Zoo noodig kan men, als men den stand van den thermometer wil aangeven, door de letter C achter het aantal graden eraan herinneren, dat de schaal van Celsius wordt gebezigd.

De stand van het kwik in de thermometer buis is een aanduiding van den warmtegraad of de temperatuur van den thermometer zelf, en op dezelfde wijze zou men bij elk ander lichaam de temperatuur naar het volume kunnen beoordeelen. Men kan evenwel ook de temperaturen van verschillende voorwerpen met elkander vergelijken. Wanneer nl. twee lichamen A en B met elkander in aanraking worden gebracht, kunnen er drie dingen gebeuren. Soms zal A zich samentrekken en B zich uitzetten op een wijze, die het buiten twijfel stelt dat A warmte aan B heeft medegedeeld; wij zeggen dan dat A een hoogere temperatuur had dan B. Ook het omgekeerde is mogelijk. En in de derde plaats kan het voorkomen dat de lichamen na de aanraking in denzelfden toestand blijven, waarin zij zich bevonden; dan zegt men dat zij dezelfde temperatuur hadden.

Zijn een willekeurig aantal lichamen gegeven, dan kan men

Sluiten