Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

deze twee aan twee op de aangegeven wijze onderzoeken. Men komt er aldus toe, ze alle naar hunne temperaturen in een rij te rangschikken, zoo nl. dat elk lichaam, in aanraking gebracht met een ander dat lager in de rij staat, daaraan warmte afstaat. Het kan gebeuren dat een zekere groep van voorwerpen de bijzonderheid vertoont, dat twee daarvan, met elkaar in aanraking gebracht, geen warmte uitwisselen; dan moeten al de lichamen van die groep dezelfde plaats in de rij innemen.

Om nu de temperatuur van alle lichamen volgens een vaste schaal aan te geven is het voldoende, elk daarvan met den kwikthermometer in aanraking te brengen. Zoodra deze een vasten stand heeft aangenomen, is zijne temperatuur dezelfde als die van het lichaam. Strikt genomen moet men, wanneer het lichaam niet zeer groot is, in het oog houden, dat zijne temperatuur juist door de aanraking met den thermometer iets kan zijn veranderd.

De ongelijke aanwijzing die verschillende thermometers onder dezelfde omstandigheden kunnen geven, is van ondergeschikt belang en zal in dit hoofdstuk in den regel buiten beschouwing worden gelaten.

§ 133. Hoeveelheden warmte. Eenheid daarvan. Uit het voorgaande volgt dat de temperatuur van een lichaam een grootheid is, die bepaalt of het, met een ander samengebracht, daaraan warmte zal afgeven, of er omgekeerd warmte van zal ontvangen. Een andere vraag is, hoeveel warmte het verliest of opneemt. Het ligt nl. voor de hand, ook zonder dat men nog iets over het wezen der warmte onderstelt, van groote en kleine hoeveelheden warmte te spreken. Het is aanstonds duidelijk dat men aan een zelfde lichaam des te meer warmte moet toevoeren, naarmate wen de temperatuur hooger teil doen stijgen, en dat de hoeveelheden warmte die verschillende hoeveelheden eener zelfde stof vereischen voor een zelfde temperatuurverhooging, evenredig zijn met de massa's.

Als icarmte-eenheid kiezen wij de hoeveelheid icarmte die noodig is om een gram water van 15° tot 16° te verhitten. Wij noemen die hoeveelheid een calorie. Somtijds wordt een een-

Sluiten