is toegevoegd aan uw favorieten.

Beginselen der natuurkunde

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

proef, kan men bepalen hoeveel calorieën hij, gedurende een minuut b.v., aan de omgeving afstaat, wanneer zijne temperatuur nu eens deze, dan weer die hoogte boven die van de omringende voorwerpen heeft. Van deze uitkomsten kan men gebruik maken om een oordeel te krijgen over de hoeveelheid warmte die de toestel gedurende de proef zelf heeft verloren of opgenomen; natuurlijk is het daarbij noodig, den tijd in aanmerking te nemen, die voor het nemen daarvan noodig is geweest.

Ofschoon de invloed der omgeving op deze wijze in rekening kan worden gebracht, is het voor de nauwkeurigheid der uitkomsten van belang dat de correctie, waarin een vrij groote relatieve fout kan blijven bestaan, een klein bedrag heeft; men moet dus de warrntewisseling met de omgeving zooveel mogelijk verhinderen. Bovendien moet worden opgemerkt dat het verschijnsel alleen bij kleine temperatuurverschillen een eenvoudigen gang heeft; men werkt daarom nooit met verschillen van een groot aantal graden.

Een kunstgreep om de correctie klein te maken bestaat hierin, dat men de temperatuur van den calorimeter gedurende de eene helft der proef lager en gedurende de andere helft hooger dan die van de omgeving laat zijn. Is het temperatuurverschil daarbij gedurende de twee helften even groot, dan kan de correctie achterwege blijven.

§ 139. Mechanisch aequivalent der warmte-eenheid. Zoo \ noemt men de hoeveelheid mechanisch arbeidsvermogen die ontstaat wanneer één warmte-eenheid verdwijnt, of die omgekeerd moet worden opgeofferd, om één calorie te voorschijn te brengen. De proeven waarop aan het slot van § 131 gedoeld werd, en die wij nu kunnen leeren kennen, hebben doen zien dat die hoeveelheid onder alle omstandigheden even groot is. Aan den Engelschen natuurkundige Joule heeft men een jaren lange reeks van onderzoekingen over het mechanisch warmte-aequivalent te danken (1840—1850).

Wij zullen een der door hem gevolgde methoden nader bespreken.

In een met water gevuld geelkoperen vat, dat als calorimeter