Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

diende, was een verticale as van geel koper geplaatst, waaraan 16 schoepen, in 8 verschillende verticale vlakken staande, waren bevestigd. De as was door het deksel van den calorimeter heen verlengd; zijn boveneinde bestond uit een dikkeren cilinder, waarom twee koorden waren gewikkeld, die op een wijze waarover wij niet in bijzonderheden behoeven te treden, door een tweetal dalende gewichten van de as werden afgewonden. De as en daarmee het geheele vleugelrad kreeg op deze wijze een draaiende beweging, die korten tijd na het loslaten der gewichten een standvastige snelheid aannam door de wrijving in het water. Om dezen weerstand te vergrooten waren in den calorimeter eenige vaste tusschenschotten aangebracht, met insnijdingen door welke de schoepen zich slechts met een geringe speelruimte konden bewegen. Het doel van het onderzoek was, het verlies in potentieele energie, dat de gewichten ondergaan, te vergelijken met de warmte-ontwikkeling in den calorimeter.

In het water was een gevoelige thermometer met een willekeurige schaalverdeeling geplaatst. De vergelijking daarvan met een standaardthermometer, die naar de schaal van Fahrenheit (vriespunt 32°, kookpunt 212°) verdeeld was, leerde dat 12,U5 schaaldeelen met 1° F. overeenstemden. Daar bij de aflezing twintigsten van schaaldeelen werden geschat, kon men tot op 1/2U0 graad F. waarnemen.

Liet men de gewichten éénmaal van de beschikbare hoogte dalen, dan ontstond maar een geringe temperatuurverhooging; Joule liet daarom bij elke proef de gewichten 20 maal vallen. De cilinder waarop de koorden gewikkeld waren kon nl. van de as van het vleugehad worden gescheiden; door hem daarna met behulp van een kruk rond te draaien, kon men de koorden opwikkelen zonder dat de schoepen mee bewogen werden.

Joule nam alle voorzorgen om de warmtewisseling tusschen den calorimeter en de omgeving zoo klein mogelijk te maken. De geheele toestel was opgesteld in een kelder, waarin de temperatuur der lucht weinig veranderde; de calorimeter had met de houten tafel waarop hij geplaatst was, weinig punten van aanraking, en de as bestond uit twee door een stuk hout

Sluiten