Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

tusschen beide is. Men zal dan een kleine verschuiving kunnen geven zonder te draaien; deze fout wordt onschadelijk als de laatste draaiing vóór elke aflezing steeds in dezelfde richting is geweest. Andere fouten kunnen ontstaan doordat de spoed geleidelijk verandert, of doordat de schroeflijn van den idealen vorm afwijkt, en zoodoende niet met elke verdeeling van den schroefkop dezelfde verschuiving overeenkomt. De afwijkingen van de laatste soort herhalen zich in den regel bij elke wenteling, en heeten daarom periodieke fouten. Men kent nauwkeurige methoden om deze verschillende fouten proefondervindelijk te bepalen en in rekening te brengen.

§ 180. Schroef zonder einde. Zoo noemt men een vereeniging vau een schroef en een tandrad, zooals die in Fig. 1;>4

is afgebeeld. De twee assen staan

Vii» ° .. .

loodrecht op elkaar en de scnroetIraad past in de tusscheuruimten tusschen de tanden. Draait men de schroef eens rond, dan gaat juist een volle winding langs een tand van het rad, waaruit men gemakkelijk afleidt dat een tand in de plaats van een volgenden moet komen; heeft derhalve het rad n tanden, dan krijgt het een hoeksnelheid, n maal kleiner dan

die van de schroef. Men kan dus op deze wijze een snelle beweging in een veel langzamere omzetten of omgekeerd. Het eerste wordt o. a. toegepast ten einde het aantal omwentelingen van een snel draaiende as te meten.

§ 181. Middelen om een verbinding tusschen twee deelen van een werktuig tot stand te brengen of op te heifen. Als voorbeelden daarvan kannen de volgende inrichtingen dienen.

a. Men kan bij een stel tandraderen de as van het eene op zoodanige wijze verplaatsbaar maken, dat men naar willekeur de tanden der raderen in elkaar kan doen grijpen, of buiten eikaars bereik brengen. Op dezelfde wijze kan bij een tandrad en een schroef worden gehandeld.

Sluiten