Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

§ 238. Richting waarin de veranderingen plaats hebben.

Een stelsel van lichamen waarin eerst geen evenwicht bestond, en dat ten slotte in een stationairen toestand is gekomen, zal niet weer van zelf tot den oorspronkelijken toestand terugkeeren. M. a. w., de veranderingen die het ondergaan heeft, kunnen niet in omgekeerde richting plaats hebben.

Zoo zal b.v. door warmtegeleiding of straling een temperatuurverschil nooit grooter worden. Wel leert ons de waarneming dat ook lichamen van lage temperatuur, zooals een stuk ijs, eenige warmte uitstralen, en daarvan kan een lichaam van hoogere temperatuur iets opnemen, maar de warmte die dit zoo van het koude voorwerp ontvangt, bedraagt altijd minder dan de warmte die het daaraan door straling mededeelt.

Een gas verdeelt zich gelijkmatig over de beschikbare ruimte, maar nooit zal het zich van zelf in een deel der ruimte meer opeenhoopen dan in een ander, en evenmin zullen de bestanddeelen van een mengsel van twee gassen zich van zelf van elkaar scheiden.

Een verandering die menigmaal voorkomt als een stelsel tot een evenwichtstoestand nadert, isde omzetting van „mechanisch" arbeidsvermogen in warmte, b.v. ten gevolge van wrijving. Onder mechanisch arbeidsvermogen verstaan wij hierbij zoowel de kinetische energie van zichtbare bewegingen als de potentieele energie die beantwoordt aan de op zichtbare massa's werkende krachten.

De omgekeerde verandering zou nu zijn de omzetting van warmte in zulk mechanisch arbeidsvermogen, of, m. a. w., het verrichten van mechanischen arbeid met behulp van warmte. Deze omzetting is wel mogelijk, maar zij is veel meer dan de eerstgenoemde aan bepaalde voorwaarden gebonden en van geschikte kunstgrepen afhankelijk.

Dit ligt trouwens in den aard der onregelmatige molekulaire bewegingen. Wanneer een lichaam zich in zijn geheel voortbeweegt, kunnen wij het, door er b.v. een koord aan vast te maken, een gewicht tot zekere hoogte laten optillen (§ 116). Evenzoo kunnen wij partij trekken van de kinetische energie

Sluiten