Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

de hoeveelheid warmte Qt — Qa is verdwenen en heeft gediend om den zooeven berekenden mechanischen arbeid te verrichten.

§ 245. Isothermische kringloopen. Bij den kringloop dien wij in de laatste § beschouwden, bleek het verrichten van een mechanischen arbeid ten nauwste samen te hangen met de omstandigheid dat het werkende lichaam in den loop zijner veranderingen op twee verschillende temperaturen gebracht werd. Het onderzoek der verschijnselen heeft nu tot het inzicht geleid dat dit werkelijk een noodzakelijke voorwaarde voor het verrichten van een arbeid bij den kringloop is, en dat dus, alles samengenomen, geen positieve arbeid door het werkende lichaam kan verricht worden, als het gedurende zijn geheelen kringloop op standvastige temperatuur wordt gehouden.

Zulk een isothermische kringloop is bij een gas eigenlijk niet mogelijk. Immers, zal de temperatuur daarvan in t geheel niet veranderen, dan kan men niet anders doen dan, nadat men een eind langs een isothermische lijn is voortgegaan, langs diezelfde lijn weer terugkeeren. Een „kiingloop" kan men dit nauwelijks noemen, en dat nu de totale arbeid 0 is, spreekt wel van zelf.

Andere lichamen echter, die voor een grootere verscheidenheid van toestanden vatbaar zijn, kunnen wel degelijk isothermische kringen van veranderingen doorloopen.

Als voorbeeld hiervan kan een vaste staaf dienen, die kan worden uitgerekt en gewrongen. Wanneer wij zulk een lichaam eerst uitrekken, en dan, terwijl de lengte onveranderd wordt gelaten, over een zekeren hoek wringen, het zich daarna, terwijl de torsie blijft bestaan, tot de oorspronkelijke lengte laten samentrekken, en dan eindelijk de torsie opheifen, hebben wij werkelijk een kringloop, die zeer goed bij standvastige temperatuur kan worden uitgevoerd. Natuurlijk zal daarbij een warmtereservoir noodig zijn; dikwijls echter kunnen wij ons voorstellen dat de omringende lucht als

zoodanig dienst doet.

Zulke isothermische kringloopen, die ook bij vele andere lichamen denkbaar zijn, bepalen wij nu nog nader door de

Sluiten