Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

een cyclus van veranderingen belangrijke gevolgtrekkingen heeft afgeleid.

Wij kunnen ons b.v. voorstellen dat een verticaal opgehangen metaaldraad, onderworpen aan een spannende kracht die men kan regelen, eerst isothermisch wordt uitgerekt, dat vervolgens die uitrekking adiabatisch wordt voortgezet (waarbij de temperatuur verandert), dat dan een isothermische samentrekking volgt, en dat eindelijk door een adiabatische samentrekking de oorspronkelijke toestand weer bereikt wordt. Hierbij kan ten slotte een zekere arbeid verricht zijn, en men zou daarvan werkelijk partij kunnen trekken door de beweging van het benedeneinde op een .vliegwiel over te brengen en op een of andere wijze op geschikte oogenblikken den draad automatisch in gemeenschap te laten komen met de warmtereservoirs, of daarvan te doen scheiden.

Men zou dan een inrichting hebben, die even goed als een stoomwerktuig een calorische machine kon heeten, en dergelijke machines, met kringloopen van Carnot, kunnen ook voor allerlei andere werkende lichamen worden verzonnen.

Wij zullen de twee warmtereservoirs lij en R„ en de absolute temperaturen daarvan T, en Ts noemen. Wij onderstellen dat Tj > Tg is.

Verder nemen wij aan dat de veranderingen zeer langzaam gebeuren, en dat het werkende lichaam eerst dan met een warmtereservoir in aanraking wordt gebracht, wanneer het door de voorafgegane adiabatische verandering de temperatuur van dat reservoir heeft aangenomen. De kringloop kan dan zoowel in de eene als in de andere richting doorloopen worden.

Bij een dezer richtingen — wij zullen deze de eerste noemen — levert de kringloop een zekeren positieven mechanischen arbeid A; het is gebleken dat daarbij het lichaam altijd een hoeveelheid warmte Qj aan het reservoir Rj van de hoogste temperatuur ontleent, en een hoeveelheid Qs aan Rs afstaat. Natuurlijk is Qj > Qs; het verschil Qj — Qs beantwoordt nl. aan den arbeid. Wij kunnen gevoegelijk zeggen dat, terwijl de hoeveelheid warmte Q, — Q2 verbruikt is om arbeid te verrichten, de hoeveelheid Q2 van het reservoir Rj naar het reservoir Rs is overgebracht. Derhalve:

Sluiten