Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Wanneer men het stelsel aan een hoogeren druk blootstelt, wordt het smeltpunt verhoogd of verlaagd; hoe het hiermede gesteld is, is gebleken met de verandering van het volume bij de smelting in verband te staan. Vele stoffen zetten zich bij de smelting uit, en deze smelten onder vergrooten druk eerst bij een hoogere temperatuur.

Water daarentegen zet zich uit als het bevriest; het volume neemt dan met ongeveer 9°/0 toe (waarbij, zooals bij vele verschijnselen blijkt, tegen uitwendige lichamen een groote kracht kan worden uitgeoefend). In verband daarmede staat nu dat het vriespunt van water bij verhooging van den druk verlaagd wordt.

De veranderingen in het smeltpunt die door de voor ons bereikbare drukkingen worden teweeggebracht, zijn altijd zeer klein.

Blijkens het bovengezegde is het smeltpunt T een functie van den druk nien kan even goed zeggen dat omgekeerd de druk een functie van de temperatuur is. Houdt men eeu mengsel van ijs en water juist op 0°, dan kan het alleen in evenwicht zijn, als de druk 1 atmospheer bedraagt. Is dit niet het geval, dan zal de druk van zelf 1 atmospheer worden, als men het stelsel aan zich zelf overlaat, tenzij de omstandigheden zoo mochten zijn, dat al het water stolt of al het ijs smelt. Verbeelden wij ons b.v. het mengsel in een vat van onveranderlijk volume besloten, dat het wel geheel vult, maar waarin het een druk kleiner dan 1 atmospheer uitoefent. Dan zou de temperatuur, die wij op 0° stellen, iets lager zijn dan het vriespunt dat aan den werkelijk bestaanden druk beantwoordt; immers, het vriespunt is des te hooger, naarmate de druk lager is. Er zou dus eenig water bevriezen en, daar de stof zich hierbij uitzet, zal de vloeistof worden samengeperst en de druk verhoogd worden.

Op dezelfde wijze zal, als de temperatuur een weinig van 0° verschilt, zoodanige druk ontstaan, dat weer de temperatuur juist het smeltpunt onder dien druk is.

De overeenkomst tusschen het evenwicht dat wij nu beschouwen en dat tusschen water en damp gaat zoo ver, dat voor de

Sluiten