Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

sind, Wenn unser Publikum es nur für voll nimmt."i) Ook Joseph Langen bleek voor Lehmann's betoog onaandoenlijk. Zonder de mogelijkheid van „Interpolationen und Ueberarbeitungen" buiten rekening te laten achtte hij „solche Zerstückelung der Recognitionen undurchführbar" en bleef hij het werk ,,ein einheitliches Ganze" noemen.-) Wij zijn dus in goed gezelschap, indien wij weigeren door Lehmann ons uit het spoor te laten dringen.

Maar nu dan de verhouding van dat geheel tot de Homilieën.

Onwillekeurig zijn wij geneigd door het feit dat Rufinus ons de Recognitiones vertolkte ons de onderstelling te laten opdringen, dat dit geschrift het jongere is. Reeds de naam Rufinus doet in dezen zekeren invloed gelden. Maar ook buitendien ligt het vermoeden voor de hand, dat het geschrift, 't welk de kerkvader de vertaling waardig keurde, van de beiden het meest aan de behoeften van zijn tijd beantwoordde en mitsdien het jongere was. Zoo zouden wij er toe kunnen komen om terstond te vragen: welk gebruik heeft de auteur gemaakt van de Homilieën ? De vrijmoedigheid daartoe zou verhoogd kunnen worden door de overweging, dat het werk, waarin Hilgenfeld voor het omgekeerde een pleidooi voerde, een „Jugendarbeit" was. Evenwel was het toch altijd Hilgenfeld, die zich verstoutte tegen den stroom op te roeien, en anderen na hem hebben zijn argumenten voor hunne bijzondere hypothesen zich ten nutte gemaakt. Het voegt ons dus een meer onbevangen houding aan te nemen en aanvankelijk slechts te vragen naar de verhouding tusschen de beide geschriften.

De beantwoording dezer vraag wordt niet weinig bemoeilijkt dooide omstandigheid, dat het eene slechts in latijnsche vertaling ter onzer beschikking is. Wel meent men vrijheid te hebben tot de onderstelling, dat die vrij nauwkeurig is,3) maar het blijven toch altijd teksten in verschillende talen, die wij te vergelijken hebben. Omzettingen van woorden, inkrimpingen en uitbreidingen, verscherping en verzachting van zegswijze, kunnen vaak evengoed aan de vertaling te wijten zijn, als aan het origineel. Velerlei voorbehoud blijft in acht te nemen, wat ons bij onze verzekeringen zal dienen te stemmen tot bescheidenheid.

Behoudens de uit dit feit voortvloeiende onzekerheid mogen wij na zorgvuldige vergelijking van de teksten drieërlei parallelie tusschen de Homilieën en Recognitiones onderscheiden. Een gedeelte der stof is ten naastenbij eensluidend, bij een ander heeft vrije reproductie plaats gehad en bij een derde werd weinig meer dan hetzelfde onderwerp behandeld. Natuurlijk is de grens niet scherp te trekken en

') Clem. j>. 5. 2) Die Kiemensromane S. 185. 3) Schlieruann S. 2ti(i ff. Uhlhorn S. :J2 ff. Langen S. 100. De Lagarde S. 27.

Sluiten