Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

bespeuren, een kennen, dat het levensproces nu weer ongestoord werkte, en het daarmee gepaarde gevoel van physischen levenslust. De inhoud van de levensgewaarwording is over het algemeen en vooral in normalen toestand onbepaald, onduidelijk, donker; zonder dat wij ons bewust zijn van wat er in ons omgaat, voelen wij ons „opgewonden" of „neergedrukt". Het heeft invloed op onze „stem-

mingen". , , -

Dan, hoe onbepaald en donker ook, laat de algemeene levensgewaarwording, de levenszin, zich toch weer verbijzonderen als: gewaarwordingen van druk, koude, warmte en pijn.

Met name de gëwaarwording van pijn is meer bepaald. Zij komt de ziel toe door middel van de gevoelszenuwen, wanneer de inwendige organen in hun werking gestoord zijn, of ook wanneer zenuwuiteinden ergens in ons lichaam, door druk of stoot, door hitte of koude overprikkeld worden. De pijn-gewaarvvording, van de pijn zelf niet te onderscheiden, verbijzondert zich naar haar inhoud als steken, drukken, branden, trekken, knellen. Terwijl de gewaarwording zelf in onze ziel en in de hersenen ontstaat, verleggen wij haar aan het einde onzer gevoelszenuwen, ook dan zelfs, wanneer die, gelijk bij menschen wier arm of been is afgezet, ontbreken.

Is de „levenszin", waardoor wij gewaarworden hoe wij leven, wel eens genoemd de barometer van het levensproces, of ook het „vitale geweten" — waarmee dan bedoeld wordt, dat het ons tot bewustzijn brengt van den al of niet normalen gang van het levensproces, van het al of niet functioneeren van het organisme — vooral mag de „levenszin" zoo heeten in betrekking tot de pijn.

De pijn-gewaarwording brengt ons toch tot bewustzijn, dat er ergens in ons lichaam gevaar voor het leven is en wij dus op redding bedacht

moeten zijn. , ,

In zijn „Ziekte der Geleerden" wijst Bilderdijk er dan ook op, hoe de pijn ter waarschuwing is van 't „aandoende kwaad".

Zij, het fijn gevoel,

Dat, trouwe wachter bij een zorgeloos gezin,

D' allarvikreet opheft, als vijandlijk leed komt nadren.

En de dichter zingt zelfs den lof van de pijn, wanneer hij zegt:

Zij roept: „Laat af, koud op, herstel u, spaar uw krachten! „Laat de artsenij der rust uw ongemak verzachten!

„Breng 's lichaams werkingskreits in heilzame evenmaat,

„En verg geen werktuig meer dan 't van zich eischen laat.'" o Aartsweldadigheid, in '/ pijngevoel besloten !

Het „algemeen gevoel" is inderdaad de levenszin, die ons doet kennen ons lichamelijk wel zijn of krank zijn, en ons in het pijn-

Sluiten