Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

welkom zijn, al is zij — en de verzekering, die ik hiervan geve, zal de Minister zonder moeite bevestigen — niet afgesproken. Ik wensch geenszins het ongeduld en den ijver van het publiek tegen de Regeering op te jagen. Integendeel dient, meen ik, die ijver in het belang der zaak en eener doeltreffende behandeling eer te worden getemperd en geleid. Maar ik geloof tevens dat aan de Regeering elke gelegenheid welkom moet zijn, die haar, ten aanzien dier groote zaak, met de gedachte en het verlangen des volks, met de gedachte en het verlangen dezer Kamer opnieuw in aanraking brengt.

I. Aanleg van nieuwe spoorwegen.

Ik begin met de onderstelling, dat er omtrent onderscheidene praktische beginselen overeenstemming zij. Wij komen met onze spoorwegen laat achteraan; dat is een nadeel, triaar daaraan is ook voordeel verbonden; van dat voordeel zullen wij, hoop ik, zooveel partij mogelijk trekken. Ik onderstel dus, dat sommige eerste beginselen, waarover men elders lang geaarzeld en getwist heeft, bij ons, na de ondervinding elders en onze eigene feilen, reeds vaststaan. Ik zal die aanstippen en den Minister verzoeken mij tegen te spreken, zoo ik mij in mijne onderstelling bedriege.

Ik onderstel overeenstemming:

1°. wanneer ik beweer, dat wij niet met een spoorweg^ maar met afzonderlijke lijnen te beginnen hebben.

Ik onderstel dat op grond vooreerst der geschiedenis van het besluit dezer Kamer van 23 November 18571). De houding, welke de Minister toen ten aanzien van die motie in acht heeft genomen, was geene tegenspraak. De Minister verklaarde zich tegen sommige uitdrukkingen der motie, zooals die oorspronkelijk was opgesteld, maar hij had ten slotte tegen de hoofdgedachte van het voorstel geene bedenking, dat, zoo ik mij wel herinner, door deze Kamer nagenoeg eenparig is goedgekeurd. Overeenstemming te dezen aanzien schijnt mij ook om redenen, in den aard der zaak gelegen, niet aan twijfel onderhevig. Het is toch duidelijk, dat wij ergens een aanvang moeten maken; dan zal het vervolg komen; maar zonder aanvang is er geen vei volg. Hij, die handelen wil, moet het doel niet al te ver stellen. Onderscheidene andere redenen komen daarbij.

Door het voorstel van een spoorweg«e< wordt niets gewonnen, omdat hetgeen daarbij in discussie gebracht wordt, telkens opnieuw in dicussie gebracht moet worden bij elke afzonderlijke lijn, waartoe de medewerking der Vertegenwoordiging mocht worden verlangd. De richting, de voorwaarden, de wijze, de hoegrootheid van het subsidie, zoo subsidie te pas komt, moeten telkens, bij elke aanvraag voor eene bepaalde lijn, opnieuw overwogen en beoordeeld worden.

Door het voorstel van een algemeen net brengt men alle plaatselijke

') Zie hiervóór blz. 8.

Sluiten