Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

wezenlijken toestand? Ik geloof, dat andere middelen daartoe kunnen strekken, maar dat dit middel er niet toe strekt. Daartoe kan alleen leiden de belangstelling van de individu's, die de stukken ter hand nemen om ze zóó te lezen als het behoort, zal er inlichting uit worden ontleend.

De geachte spreker heeft het denkbeeld aangegeven, en het is ook door anderen geopperd, of het Bijblad niet afzonderlijk zou kunnen worden verkrijgbaar gesteld. Ik zal dit moeten overwegen. Vroeger heeft men altijd geoordeeld dat dit niet kon. Het zou, meende men, te groote schade toebrengen aan het debiet van de Staatscourant! Ik heb dit punt nog niet afzonderlijk onderzocht. Dat door het toevoegen van het Bijblad, schoon men het voor niet gaf, het getal geabonneerden op de Staatscourant is aangegroeid, geloof ik niet. Maar of het mogelijk zou zijn, het Bijblad afzonderlijk verkrijgbaar te stellen, zonder in te groote kosten te vervallen, behoud ik mij voor nader te onderzoeken.

10 November. Staatsbegrooting voor het dienstjaar d8.">2. Algemeene beraadslaging. I'olitische richting van liet Kabinet. Door den lieer van Goltstein werd geklaagd dat de regeering nimmer een programma gaf. Toch rekende hij, nu de Grondwet zelfs minachtend eene transactie weid genoemd, tot eene volkomene blootlegging van de staatkundige beginselen der regeering den tijd gekomen. (Verg. hiervoor blz. 18). De grief van den heer Hoffman was, dat liet Gouvernement, volgens de woorden van den Minister van ISiunenlandsche Zaken, wel wenschte de ineest vrije krachtsontwikkeling van het volk, vereenigd met een krachtig, eenvoudig, zuinig beheer, doch dat om de bereiking van dit doel te bevorderen niets werd gedaan. De heer Groen van Prinsterer verweet, dat het Ministerie onvermogend was, wetten tot stand te doen komen; dit werd steeds meer speculatief. Voldeed het Ministerie aan de Grondwet? Souvereiniteit van het huis van Oranje? Meer en meer drong op den voorgrond het denkbeeld van S taats-al vermogen, waarbij alle vrijheden en rechten wierden geabsorbeerd door den Staat, „liet Ministerie , zoo dreigde hij, „voortgaande naar het programma, dat het omtrent onderwijs en armbestuur gaf, zoude gevaar loopen, met de meerderheid der Kamer niet lang meer homogeen te blijven."

De politieke strekking van het Gouvernement is door drie geachte leden bestreden, door de heeren van Goltstein, Hoflinan en Groen van Prinsterer. Ik geloof op de eenvoudigste wijze te handelen, schoon niet juist bij te dragen tot de parlementaire opvoeding, waarvan de redenaar uit de residentie zoo even gewaagde, wanneer ik elk van die sprekers op den voet volg.

I)e heer van Goltstein heeft onderscheidene grieven geopperd. Wanneer ik ze naga, dan geloof ik, dat ik sommige met zijne eigene toestemming zal mogen ter zijde stellen, althans voor nu; dat ik"ten aanzien van andere den geachten spreker volkomen zal kunnen bevre-

Sluiten