Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Hun denkbeelden over de roeping en bet wezen der kunst, door hen als geheel nieuwe ideeën verkondigd, waren dit slechts met betrekking tot onze eigen letterkunde; vergelijkt men ze met die der oudheid of de 19e eeuwsche letterkunde van Frankrijk, Duitschland of Engeland, dan ziet men ze daar reeds lang gehuldigd, zij het dan niet altijd in denzelfden vorm.

Van hun talrijke en vaak zeer vage definities, schijnen er ons twee zeer geschikt om als uitgangspunt voor een bespreking hunner kunstopvattingen te dienen.

In de eerste plaats deze, vooral met het oog op het proza neergeschreven: knnst moet zijn het weergeven van een stuk leven, reëel maar rijker en Intenser door liet gevoel van den kunstenaar.

Elk onderwerp dus, ook het leelijkste, afzichtelijkste, weerzinwekkendste, mits maar „een stuk leven," kan als onderwerp voor een kunstwerk worden gekozen, als het slechts reëel, d. i. zuiver, wordt weergegeven, maar dieper, krachtiger en rijker, omdat een kunstenaar het doet, die het leven anders voelt en ziet dan de gewone mensch.

Het nieuwe dezer opvatting bestaat vooral in de vr^heid, die den schrijver bij zjjn keuze gelaten wordt, en de zelfstandigheid, aan de kunst toegekend. Was vroeger de kunst slechts middel, en werd zij slechts bij wjjze van verpoozing beoefend, volgens deze bepaling heeft zij haar doel in zichzelf. Was vroeger de schrijver in zijn keus beperkt, moest het beschrevene vóór alles fatsoenlijk zijn, hier wordt hem vrijheid gelaten in 't volle menschenleven te tasten en te grijpen, wat hem inspireert.

Niet langer mag het de vraag zijn, of het behandelde onderwerp in zichzelf wel aantrekkelijk, verheffend of schoon is, maar de vraag dient uitsluitend gesteld: is de schrijver er in geslaagd den lezer het beschrevene als werkelijkheid te doen gevoelen, maar dan zoo diep en krachtig als de kunstenaar het zelf heeft gezien, m. a. w. heeft hij den lezer weten te ontroeren?'t Spreekt vanzelf, dat een waarachtig, d. i. diep- en fijnvoelend kunstenaar zich niet licht tot een leelijk, vies of goor onderwerp aangetrokken

Sluiten