Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

aan de Staat reeds een ton, ja bij de twee tonnen gouds ten koste heeft gelegd: zij verkeert in zeer behoeftige omstandigheden en de provincie weigert iets te doen. Eene provincie geeft subsidiën voor geneeskundigen tot verzorging voor de armen, ze geeft zelfs subsidie voor de jaarwedde van den burgemeester, maar er zijn onderscheidene gemeentehavens, wier verval tengevolge zoude hebben dat de bewoners hun eenig bedrijf, hunne eenige nering niet meer zullen kunnen uitoefenen, en de provincie zegt: neen, die havens trekken wij ons niet aan; de gemeente kan er niets aan doen, wij erkennen het; maar wij laten het onderhoud dier havens aan het Rijk.

Zoo in vele gevallen de behoefte van gemeenten uitdrukkelijk wordt erkend, en de Provinciale Staten evenwel niet te hulp komen, is dit niet onnatuurlijk. Het komt aan op de stemming der Vergadering, op de elementen, waaruit zij bestaat; daaruit vloeit allicht ongelijke behandeling voort; ook de gewoonte doet hare kracht gelden; in vroegere jaren heeft men ten behoeve van deze of die gemeente subsidie verstrekt, en omdat men dat nu eenmaal gedaan heeft, blijft men het doen; men wil zijn eigen werk niet verlaten; maar nu blijkt het dat andere streken, andere gemeenten hulp noodig hebben, en men laat die streken of die gemeenten in den steek. Dit nu zal door deze wet worden voorgekomen, en het moet worden voorgekomen; er moet gelijkheid, rechtvaardigheid van behandeling zijn, altijd binnen de grens van zeer strenge behoefte. Wat daarbuiten ligt, kan door vrijwillige subsidiën worden gedekt.

Behoeften van welke soort? heeft de spreker uit Arnhem mede gevraagd. Het zal, geloof ik, moeilijk wezen eene volledige optelling te geven; maar het zullen de behoeften wezen van den gemeentedienst, der gemeentelijke huishouding; het zijn de behoeften die, gelijk ik ze in het algemeen heb omschreven in de gedrukte stukken, van dien aard zijn, dat daarin door den Staat moet worden voorzien, zal de gemeentehuishouding niet stilstaan. Ik zou bij voorbeeld de haven van Nijmegen nimmer gebracht hebben onder het bereik dezer wet, maar wel eene haven als die op het eiland Urk. De laatste is een ander geval dan de eerste; laat men op het eiland Urk de haven vervallen, men onthoudt aan de ingezetenen hun middel van bestaan. De haven zelve is daar niet van algemeen belang, maar van plaatselijk belang; de gemeente zou er, ook volgens de gemeentewet, voor moeten zorgen; doch zij is in de onmogelijkheid iets te doen.

In de onderscheidene provinciën van het Rijk heerscht hieromtrent eene groote ongelijkheid. Friesland bij voorbeeld is, en zeer terecht, mild geweest ten aanzien der haven van Harlingen, waaraan het Rijk ook niet minder dan de provincie gedaan heeft. Delfzijl daarentegen, eene haven voor Groningen van groot belang, is ten laste van het Rijk gebleven, omdat ook daar de gemeente niets vermag. Het Rijk

Sluiten